Dziękujemy! Rejestracja zakończona pomyślnie.
Skorzystaj z linku z wysłanego e-mailem na adres
Robot 11 - Sputnik Polska
Nauka i tech
Najnowsze wiadomości ze świata nauki i techniki. Czytaj aktualne informacje na temat medycyny, kosmosu oraz odkryć naukowych.

Betelgeza może wybuchnąć w dowolnej chwili: astronomowie o przyszłości gwiezdnego nadolbrzyma

Subskrybuj nas na
Jesienią ubiegłego roku jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie, Betelgeza, zaczęła gwałtownie zanikać. To dało początek teoriom o zbliżającej się eksplozji i zagrożeniu dla Ziemi. Jednak w lutym tego roku blask Betelgezy zaczął powracać.

Teraz gwiazda świeci, tak jak poprzednio. Co mogło się z nią stać? Sputnik porozmawiał o tym z rosyjskimi ekspertami.

Przyćmione piękno

„Jasność Betelgezy spadła, osiągając wartość gwiezdnego minimum +1,9, a następnie zaczęła się regenerować. Dzisiaj jej jasność szacuje się na +0,6 lub +0,7. Powód tego jest całkiem zrozumiały. Ponadto na gwieździe jest wiele plam, a ona pulsuje. Tak więc albo punkt pojawił się po widocznej stronie powierzchni, albo rozpoczęła się faza minimum powolnych pulsacji gwiazdy nadolbrzyma. Teraz wszystko to musi zostać szczegółowo zbadane” – mówi Nikołaj Samus, szef grupy gwiazd zmiennych Instytutu Astronomii Rosyjskiej Akademii Nauk i MGU.

Kosmonauta Jurij Gagarin - Sputnik Polska
Polityka
MSZ Rosji: Musimy przypomnieć USA, kto był pierwszy w kosmosie
Betelgeza jest czerwonym nadolbrzymem na późnym etapie ewolucji. Jej masa, według różnych szacunków, jest osiem, a nawet dwadzieścia razy większa niż Słońce, takie gwiazdy nie żyją miliardy, ale dziesiątki, może setki milionów lat.

Kiedy paliwo wypala się w jądrze i warstwach w jego pobliżu – najpierw wodór, potem hel i cięższe pierwiastki – z wnętrza gwiazdy nie ma wystarczającej ilości promieniowania, aby wytrzymać własną grawitację, a warstwy zewnętrzne dosłownie nie docierają do środka – zapadają się. Następuje potężna eksplozja – błysk supernowej.

Nie można przewidzieć, kiedy i gdzie dokładnie wybuchnie supernowa, ale Betelgeza jest jednym z wyraźnych kandydatów do tej roli.

Czy możemy spodziewać się eksplozji? Tak. Teraz czy za dziesięć tysięcy lat. Po kilku pośrednich znakach dowiemy się o tym kilka dni wcześniej. Najpierw dotrą do nas neutrina z wnętrza gwiazdy, a dopiero potem pękną

– mówi naukowiec.

Widok na Ziemię z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej - Sputnik Polska
Świat
Powrót z Kosmosu w czasach epidemii: jak kosmonauci dostaną się do domu?
Nic jednak nie zagraża Ziemi, ponieważ Betelgeza znajduje się bardzo daleko – w odległości ponad sześciuset lat świetlnych.

„Nie będzie to dla nas nic niebezpiecznego. Na niebie pojawi się tylko bardzo jasna gwiazda, porównywalna jasnością do pełni księżyca. Potem zgaśnie i moim zdaniem to będzie uciążliwe. Faktem jest, że konstelacja Oriona jest bardzo symetryczna z powodu przekątnej Rigela i Betelgeza wygląda dobrze na obu półkulach. Bez Betelgezy nie będzie tak pięknie”, zauważa ekspert.

Błysk czerwonego nadolbrzyma

Główna załoga 63. ekspedycji na MSK w Centrum Wyszkolenia Kosmonautów im. J. Gagarina - Sputnik Polska
Świat
Kosmonautom zabroniono podawania ręki i objęć
Betelgeza to czerwonawy, wyraźnie widoczny gołym okiem olbrzym. Urodziła się zaledwie dziesięć milionów lat temu. Dla porównania: wiek Ziemi wynosi 4,5 miliarda lat.

Gwiazda składa się z jasnego gorącego jądra, w którym zachodzi reakcja termojądrowa, oraz z rozległej powłoki gazowej, rozciągającej się na odległość w przybliżeniu równą orbicie Jowisza.

„Wewnętrzna struktura Betelgezy nie jest taka sama jak Słońca, ale istnieją podobieństwa. Gwiazdy z rozszerzonymi powłokami mają strefę konwekcyjną z komórkami – granulkami. Jeśli Słońce ma około dziesięciu milionów, przez co widzimy je jako dysk stały, to Betelgeza ma ich na całej powierzchni może kilkanaście” – wyjaśnia Władimir Diaczenko, astronom z Rosyjskiej Akademii Nauk.

Kosmonauta - Sputnik Polska
Świat
Koronawirus „zmienił trasę” powrotu kosmonautów na Ziemię
Komórki Betelgezy są asymetryczne i różnią się znacznie z upływem czasu. Procesy te były jak dotąd słabo zbadane.

Bardzo trudno jest zmierzyć wielkość Betelgezy z Ziemi. Nie tylko dlatego, że mówimy o setnych sekundy (astronomowie używają jednostek kątowych), ale także z powodu bardzo dużej powłoki. Naukowcy Rosyjskiej Akademii Nauk jako jedni z pierwszych określili średnicę kątową za pomocą Wielkiego Teleskopu Azymutalnego (BTA) w 1977 roku, stosując interferometrię plamkową, która pozwala uzyskać wyraźniejszy obraz obiektu zamazanego przez atmosferę ziemską.

Wiekowa zagadka

Kosmos - Sputnik Polska
Nauka i tech
Astronomowie znaleźli krawędź Drogi Mlecznej
Betelgeza jest gwiazdą zmienną, to znaczy od czasu do czasu zmienia jasność. Ale ponieważ naukowcy nie ujawnili w tym żadnej okresowości, nazywa się to zmienną pół-poprawną. W styczniu tego roku jasność gwiazdy zmniejszyła się około pięć razy.

„Wcześniej też była zmienność, ale ten szczyt był najsilniejszy w historii obserwacji od 1910 roku. Zamieszanie w mediach zaczęło się właśnie na spadzie. Nie było jasne, co stanie się z gwiazdą. Teraz błysk wrócił. Nic nie wskazuje na wybuch. Naukowcy dają Betelgezie jeszcze dziesięć tysięcy lat, według starych ocen około stu tysięcy. Ale wszystko może się zdarzyć znacznie wcześniej" – wyjaśnia Diaczenko.

Satelita nad Ziemią - Sputnik Polska
Świat
Rosyjskie aparaty „prześladują” sprzęt NATO w kosmosie?
Istnieje kilka wersji ściemnienia gwiazdy. Jedna dotyczy konwekcji. Zasadniczo jest to sposób dostarczania energii wytwarzanej w jądrze do górnych warstw gwiazdy. Z jakiegoś powodu albo uwolniono mniej energii, albo mniej dotarło na powierzchnię.

Ponadto Betelgezę mogła przyćmić chmura pyłu, którą sama wyrzuciła. Takie gwiazdy aktywnie wyrzucają materię do otaczającej przestrzeni. W ciągu roku mogą stracić masę porównywalną z masą ziemską.

Przyczyny zmiany jasności gwiazd z rozszerzoną powłoką mogą być bardzo nietypowe.

Obserwujemy R Lwa – gwiazdę zmienną innego typu, której jasność zmienia się stukrotnie. Chodzi o uwalnianie materii w postaci cząsteczek tlenku tytanu. Tworzą się w zimnej atmosferze o zmiennej temperaturze. Struktura tych cząsteczek zależy od temperatury, więc chmura to jest przezroczysta dla światła, to nie jest

– mówi astronom i dodaje, że Betelgeza nie ma tak dużej ilości tlenku tytanu.

Naukowiec nie wyklucza faktu, że nałożono kilka cykli zmienności o różnej okresowości. Jak dotąd żadna z wersji nie wyjaśnia maksymalnego spadku jasności Betelgezy w ciągu stuletniej historii obserwacji, jest ona zbyt nagła i szybka.

Aktualności
0
Od najnowszychOd najstarszych
loader
Aby wziąć udział w dyskusji,
zaloguj się lub zarejestruj się
loader
Czaty
Заголовок открываемого материала