Dziękujemy! Rejestracja zakończona pomyślnie.
Skorzystaj z linku z wysłanego e-mailem na adres
Moskwa na anglojęzycznej mapie Rosji - Sputnik Polska
Świat
Aktualne wiadomości ze świata. Poznaj najnowsze informacje o wydarzeniach międzynarodowych. Znajdziesz u nas aktualności dnia, ciekawe fakty, newsy, relacje na żywo.

Układ monachijski: ocena wydarzeń pół wieku później

CC BY-SA 3.0 / Bundesarchiv / Bild 183-R69173 / Neville Chamberlain, Édouard Daladier, Adolf Hitler i Benito Mussolini – sygnatariusze układu monachijskiego
Neville Chamberlain, Édouard Daladier, Adolf Hitler i Benito Mussolini – sygnatariusze układu monachijskiego - Sputnik Polska
Subskrybuj nas na
Porozumienie zawarte na konferencji w Monachium w dniach 29-30 września 1938 roku zadecydowało o przyłączeniu części terytoriów Czechosłowacji do Rzeszy Niemieckiej.

Czechosłowacki historyk Václav Král, który był dzieckiem w czasie tamtych wydarzeń, w 1967 roku twierdził, że Czechosłowacja została zaatakowana jeszcze zanim został podpisany Układ Monachijski. Jak ten wniosek oceniają eksperci dzisiaj?

Artykuł Václava Krála, po jaki sięgnął korespondent Sputnika Vladimír Franta, został opublikowany w czasopiśmie „Historia i teraźniejszość” w 1967 roku.

Historyk twierdzi w nim między innymi, że Czechosłowacja została zaatakowana jeszcze przed podpisaniem Układu monachijskiego. Co więcej, sojusznicy zabronili przeprowadzania referendum ws. losu terytoriów przygranicznych w Czechosłowacji.

Praga w 1938 roku - Sputnik Polska
Opinie
„Układ monachijski nie ocalił Europy przed II wojną światową"
„17 września 1938 roku Konrad Henlein wydał proklamację ws. stworzenia oddziałów zbrojnych Sudetendeutsches Freikorps,  wzywającą sudeckich Niemców do walki przeciwko czechosłowackiemu państwu. Bandy zbrojne zostały utworzone i uzbrojone z niemieckich rezerw (...). Oddziały Henleina dokonywały ataków wojskowych na czechosłowackie terytorium (...). Nie ma więc wątpliwości co do tego, że już 17 września 1938 roku nazistowskie Niemcy dopuściły się agresji wobec Republiki Czechosłowackiej” – napisał Král.

18.09.1938 r. – „w Londynie znów spotkali się Daladier, Bonnet, Chamberlain  i Halifax.... Francuski i brytyjski rząd bez wstępnych konsultacji z władzami Czechosłowacji postanowili, że poprą aneksję czechosłowackiego pogranicza przez Niemcy; referendum jak wariant rozstrzygnięcia kwestii mniejszości zostało odrzucone...” – można przeczytać w publikacji historyka.

Wyboru de facto nie było

Václav Král zwraca uwagę na to, że jeszcze przed negocjacjami w Monachium Anglia i Francja postawiły Czechosłowacji ultimatum: „terytoria, gdzie zamieszkuje 50 i więcej procent Niemców musi przejść w ręce Niemiec”. Bonn oświadczył, że „odpowiednią zmianą granic zajmie się Komisja Międzynarodowa”, a brytyjski ambasador Newton miał poinformować czechosłowacki rząd, że jeśli nie przyjmie angielsko-francuskich żądań, na Czechosłowację „natychmiast” napadną Niemcy.

20 września berlińskie gazety absolutnie otwarcie pisały, że Praga ma wybór pomiędzy przyjęciem angielsko-francuskiego planu i likwidacją czechosłowackiego państwa – dodaje historyk.

Najważniejsze to odpowiednia forma

 „...(Hitler) doskonale wiedział, że Miklósa Horthy’ego i Józefa Becka zadowoli tylko całkowita likwidacja czechosłowackiego państwa” – twierdził w swoim artykule Kral.

Ciekawy jest także raport wysokopostawionego brytyjskiego urzędnika Horace’go Wilsona, którego cytuje ekspert: „Brytyjski rząd jest gotów realizować plan Hitlera, ale trzeba nadać mu formę, która byłaby do przyjęcia przez społeczeństwa demokratyczne. Tą zewnętrzną, odpowiednią dla demokratycznej opinii publicznej formą miała być konferencja czterech mocarstw, na jaką zaproszenia zostały rozesłane w ciągu dnia, Czechosłowacja, której losy się ważyły, nie została jednak zaproszona”.

Jak pisze Král, kiedy czeski poseł w Berlinie Vojtěch Mastný został zapoznany z tekstem Układu monachijskiego, Neville Chamberlain miał powiedzieć: „There is no reply expected“, a więc że nie przyjmuje się sprzeciwu Czechosłowacji.

Z artykułu dowiadujemy się, że Edvard Beneš, prezydent Czechosłowacji zdawał sobie sprawę, że zawarcie Układu monachijskego narusza Konstytucję Czechosłowacji, a on razem z rządem może stanąć przed sądem.

Václav Král cytuje także byłego premiera Francji Paula Reynauda, który powiedział, że „...słabość zachodnich państw w Monachium skłoniła Hitlera do rozpętania wojny”.

Václav Král pod koniec swojego artykułu pisze: „Historia kryzysu politycznego we wrześniu 1938 roku, który przejawił się w podpisaniu Układu monachihskiego, jest dobitnym dowodem na to, że Porozumienie monachijskie zdeptało wszystkie razem wzięte uznawane zasady prawa międzynarodowego. Pakt Brianda-Kellogga 1928 roku (lub pakt paryski) zobowiązywał sygnatariuszy do rezygnacji z wojny jako instrumentu polityki międzynarodowej, a wśród uczestników paktu były również Niemcy (...). Układ monachijski nie przysłużył się idei pokoju - wręcz przeciwnie, utorował drogę hitlerowskiej agresji, zagrażając bezpieczeństwu i niepodległości przeważającej większości europejskich państw (...).

Władimir Putin na Paradzie Zwycięstwa w Moskwie - Sputnik Polska
Świat
Putin: Polscy przywódcy starają się „zamieść pod dywan” fakt zmowy monachijskiej
„Układ monachijski został narzucony Czechosłowacji... Obietnica gwarancji była nieodłączną częścią porozumienia, ale nie przestrzegał jej żaden z sygnatariuszy... Układ monachijski doprowadził do zdeptania prawa do samostanowienia 10 milionów Czechów i Słowaków. Chodziło o likwidację czechosłowackiego państwa, które stało na drodze hitlerowskiej ekspansji na wschód i południowy wschód Europy” – podsumowuje ekspert.

Układ monachijski od samego początku był „bezwartościowy”?

Sputnik poprosił o skomentowanie artykułu Krala czeskich historyków Petra Bahníka i Jaroslava Kojzara, przypominając jednocześnie, że uczestnicy Dyktatu monachijskiego „wyszli” z niego po cichu, kiedy II wojna światowa toczyła się już w najlepsze (Wielka Brytania i Francja opuściły oficjalnie układ w 1942 roku – red.).

Z tezą Krala, że Układ monachijski od samego początku był "bezwartościowy” zgadza się Petr Bahník.
 „Vaclav Kral, którego artykuł Państwo cytują, był „dinozaurem” marksistowskiej historiografii, jednak jest znany z dokładnego odszukiwania źródeł (jako pierwszy zaczął je publikować).

Polscy żołnierze na manewrach w Polsce - Sputnik Polska
Polska
Polscy żołnierze zajęli czeską kaplicę. Czesi reagują
Jak twierdzi, przynajmniej od 1952 roku, od czasu konferencji w Locarno, Benes zdawał sobie sprawę, że musi liczyć się z rosnącą potęgą Niemiec, a Zachód dał wówczas Niemcom przyzwolenie na nową ekspansję na Wschód i odmówił zagwarantowania czechosłowackich i polskich granic.

Jednocześnie związki z Francją były tak silne, że Benes wierzył w nie lub też chciał w nie wierzyć – aż do smutnego końca. Jest to moim zdaniem dobra lekcja: 20 lat budował z Zachodem wspaniały, nowy świat wiecznego pokoju i humanitaryzmu, a oni wspólnie wyrzucili go z całą republiką z pokładu. Nie wolno o tym zapominać

– podsumował historyk.

O lekcjach historii wspomniał także Jaroslav Kojazar.

 „Artykuł, który cytuje Sputnik, jest w dalszym ciągu aktualny.

Wspomninane przez Krala niemieckie bandy dostawały broń z Niemiec, znane są ich przestępstwa na przykład w Habartovie (miasto, gdzie podobny oddział napadł na komisariat policji – red.). Związek Radziecki nie pomógł Czechosłowacji po Układzie monachijskim, podobnie jak Polska nie pozwoliła Związkowi Radzieckiemu na przerzut wojsk przez swoje terytorium

– powiedział historyk w wywiadzie dla Sputnika.

Polska brała w tym udział

Prezydent Rosji Władimir Putin w czasie wideokonferencji - Sputnik Polska
Świat
Putin o Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej: Nie ulega wątpliwości, kto był agresorem
O tym, że Polska była również zaangażowana w podział Czechosłowacji wraz z Niemcami, zaznaczano niejednokrotnie. Odnisł się do tego między innymi Władimir Putin w swoim artykułe p.t. „Oparte na faktach lekcje 75. rocznicy drugiej wojny światowej” dla amerykańskiego magazynu „National Interest”. Pisze w nim, że Polska i Niemcy „z góry wspólnie ustaliły, kto dostanie terytorium Czechosłowacji.

20 września 1938 r. Polski ambasador w Niemczech Józef Lipski poinformował Ministra Spraw Zagranicznych RP Józefa Becka o następujących zapewnieniach Hitlera: „… w przypadku konfliktu między Polską a Czechosłowacją ze względu na nasze interesy w Cieszynie, Rzesza stanie po stronie Polski” – zacytował Putin słowa Lipskiego i dodał, że Hitler nawet doradził Polsce aby zaczęła działać „dopiero po zajęciu przez Niemców Sudetów”.

Podział Czechosłowacji był brutalny i cyniczny. Monachium zniszczyło nawet formalne, kruche gwarancje, które pozostały na kontynencie. Pokazało, że wzajemne porozumienia były bezwartościowe. To zdrada z Monachium posłużyła jako „wyzwalacz” i sprawiła, że wielka wojna w Europie stała się nieunikniona

- podkreślił Putin.

Aktualności
0
Od najnowszychOd najstarszych
loader
Na żywo
Заголовок открываемого материала
Aby wziąć udział w dyskusji,
zaloguj się lub zarejestruj się
loader
Czaty
Заголовок открываемого материала