Dziękujemy! Rejestracja zakończona pomyślnie.
Skorzystaj z linku z wysłanego e-mailem na adres
Stoisko agencji informacyjnej Sputnik na XX Międzynarodowym Forum Gospodarczym w Petersburgu 2016 - Sputnik Polska
Opinie
Opinie na temat najważniejszych wydarzeń z Polski i ze świata. Czytaj analizy i komentarze ekspertów o sprawach politycznych, gospodarczych i społecznych na portalu Sputnik.

Żyd z pieniążkiem: pamiątka na szczęście czy znak antysemityzmu?

CC BY-SA 3.0 / Silar / 0698 1 groszPrzedstawianie Żyda z pieniążkiem, jako amuletu na powodzenie finansowe
Przedstawianie Żyda z pieniążkiem, jako amuletu na powodzenie finansowe - Sputnik Polska, 1920, 15.06.2021
Subskrybuj nas na
Sklepy z pamiątkami i targi w Krakowie prawdopodobnie już nie będą mogły zaoferować figurki Żyda z pieniążkiem. Władze miasta uznały, że są antysemickie. Czy wkrótce nie będzie ich można kupić w całej Polsce?
Figurki, obrazki, magnesy, naklejki z wizerunkiem Żyda z pieniążkiem, jak twierdzą ci, którzy nimi handlują, mają przynosić szczęście i dobrobyt domownikom. Do tej pory suweniry te były aktywnie sprzedawane i na krakowskich jarmarkach, i w całej Polsce, dopiero interwencja sygnatariuszy listu otwartego „otrzeźwiła” władze Krakowa – uznano, że Żyd z pieniążkiem to antysemityzm.

Żydzi piszą z całego Świata

List otwarty pojawił się po spotkaniu środowisk żydowskich, które zorganizował Instytut Kultury Willa Decjusza w Krakowie i miasto Kraków. Sygnatariusze listu – podpisanego przez przedstawicieli kilkunastu instytucji, organizacji pozarządowych, kongregacji, muzeów, stowarzyszeń, a także środowiska naukowego – apelują m.in. o podjęcie kroków prowadzących do zmiany w sposobie myślenia.
– Figurki te, utożsamiane przez niektórych z talizmanem przynoszącym szczęście, mają charakter antysemicki – stwierdzono.
Z tą opinią zgadza się Robert Piaskowski, pełnomocnik prezydenta Krakowa ds. kultury, którego słowa przytacza „Gazeta Wyborcza”. Mówi on wprost: „Ta figurka jest antysemicka i czas, żebyśmy to sobie uświadomili! W mieście takim jak Kraków, z tak trudnym dziedzictwem i bolesną przeszłością, nie powinno się jej sprzedawać. Dość zamiatania sprawy pod dywan”. 
Piaskowski nie ukrywa, że sam też długo nie zauważał problemu, ponieważ nie widział w figurkach Żydów z pieniążkiem tego, „co widzą mieszkańcy pochodzenia żydowskiego i Żydzi z całego Świata, którzy zaczęli też pisać do miasta w tej sprawie bardzo jednoznaczne maile”. 
CC BY-SA 4.0 / קובץ על יד / (cropped image)Figurka Żyda z pieniążkiem
Figurka Żyda z pieniążkiem - Sputnik Polska, 1920, 22.06.2021
Figurka Żyda z pieniążkiem

Krakowiacy i górale

Z kolei dr Edyta Gawron, adiunkt w Instytucie Judaistyki na UJ w Krakowie, jedna z sygnatariuszek apelu dotyczącego sprzedaży figurek Żyda, w komentarzu dla Sputnika zwraca uwagę na to, że „figurki, które są amuletami współcześnie i mają przynosić szczęście to nie są dokładnie te same figurki, o których mowa w kontekście XIX w.”
O co chodzi? Pojawienie się figurek Żydów–sąsiadów, jak precyzuje polsatnews.pl, etnografowie datują na wiek XIX. Figurki takie były ręcznie strugane w drewnie, a następnie malowane. Obrazowały najczęściej Żydów w tradycyjnych strojach, czytających księgę, grających na instrumentach bądź handlujących. I, co ciekawe, w podobny sposób artyści ludowi przedstawiali także krakowiaków, górali, przedstawicieli rozmaitych zawodów.
Dawna żydowska synagoga w Polsce - Sputnik Polska, 1920, 03.06.2021
Opinie
„Smutne synagogi”: banner reklamowy zamiast tablicy pamiątkowej
– Te współczesne, produkowane w większości masowo, maszynowo, pojawiły się w sprzedaży na większą skalę w latach 90. XX w. Ich wygląd i symbolika także się zmieniły – wyjaśnia dr Edyta Gawron.

Czy przykład Krakowa zainspiruje inne miasta?

Zauważa, że już w poprzednich latach miały miejsce inicjatywy zmierzające do ograniczenia albo zaprzestania sprzedaży figurek.
– Były one między innymi efektem skarg zagranicznych turystów i lokalnych aktywistów wskazujących na negatywne elementy takich „pamiątek”. List otwarty jest efektem wielomiesięcznych dyskusji w ramach okrągłego stołu, ale debata toczyła się także wcześniej – między innymi za sprawą wystawy „Pamiątka, zabawka, talizman” w krakowskim Muzeum Etnograficznym oraz w ramach projektu FestivALTu „Żyd na szczęście” – mówi dr Edyta Gawron. 
​Podkreśla, że sygnatariusze chcą, aby przykład Krakowa zainspirował inne miasta. 
I w efekcie, aby figurki zniknęły ze sprzedaży w całej Polsce – mówi dr Edyta Gawron. 
Rozmówczyni Sputnika uważa, że zakaz sprzedaży figurek Żyda z pieniążkiem to kontynuacja ważnej rozmowy o relacjach polsko-żydowskich. 
Z pewnością jest to również kolejna odsłona dyskusji o empatii i uwrażliwieniu na drugiego człowieka, na inne grupy, na mniejszości – twierdzi dr Edyta Gawron.

„Ten obrazek nie powinien nikogo obrażać”

Władimir Putin spotyka się z delegacją rabinów z kilku krajów. Wśród nich rabin Aleksandr Boroda - Sputnik Polska, 1920, 12.06.2021
Świat
Rabin wyjaśnił, kiedy Żydzi nie mogą domagać się spłaty długu

Artykuły w mediach na ten temat wywołały dyskusję wśród internautów (pisownia i interpunkcja autorska). Jedni poparli zakaz sprzedaży figurek Żyda z pieniążkiem. Jak, np. mal49, który w komentarzu na łamach „Gazety Wyborcza” napisał: „Brawo! Oczywiście, że te figurki są antysemickie. W szczególności ten pieniążek, podkreślający pejoratywne cechy przypisywane Żydom przez ciemne masy i kościelną propagandę. Zawsze budził we mnie wstręt, choć sam mam też tę figurkę”. 

Inni, jak np. Włodzimierz Bogucki, nie widzą w sytuacji żadnego problemu.
Można z igły zrobić widły. Od zawsze Żydzi uważali się za naród kupców. Więc ten obrazek nie powinien nikogo obrażać – czytamy komentarz na portalu polsatnews.pl. 
Z kolei kapitan.kirk na łamach „Gazety Wyborczej” wystąpił nawet z propozycją:
Proponuję z góry ustalić listę, czego jeszcze nie może trzymać w ręce drewniana figurka Żyda, żeby uniknąć na przyszłość kolejnych profanacji, a zarazem żeby przedsiębiorcy nie byli znowu zaskakiwani przez strażników nowoczesnej wolności wypowiedzi. Btw. czy każdy w ogóle pieniążek jest antysemicki, czy tylko ten trzymany przez Żyda?
Aktualności
0
Od najnowszychOd najstarszych
loader
Aby wziąć udział w dyskusji,
zaloguj się lub zarejestruj się
loader
Czaty
Заголовок открываемого материала