Dziękujemy! Rejestracja zakończona pomyślnie.
Skorzystaj z linku z wysłanego e-mailem na adres
Stoisko agencji informacyjnej Sputnik na XX Międzynarodowym Forum Gospodarczym w Petersburgu 2016 - Sputnik Polska, 1920
Opinie
Opinie na temat najważniejszych wydarzeń z Polski i ze świata. Czytaj analizy i komentarze ekspertów o sprawach politycznych, gospodarczych i społecznych na portalu Sputnik.

Litwa na rozdrożu: między prawem a polityczną lojalnością

© Sputnik . Igor ZaremboCentrum Wilna. Zdjęcie archiwalne
Centrum Wilna. Zdjęcie archiwalne - Sputnik Polska, 1920, 13.12.2021
Subskrybuj nas na
Litwa znalazła się w sytuacji, kiedy – mimo sankcji nałożonych przez Waszyngton na Mińsk – nawozy produkowane przez potentata przemysłu potasowego Belaruskali są nadal transportowane przez terytorium kraju. Sprowokowało to podanie się do dymisji ministra spraw zagranicznych Litwy Gabrieliusa Landsbergisa i ministra transportu Mariusa Skuodisa.
Skandal wybuchł, gdy Koleje Litewskie stwierdziły, że nie mogą wstrzymać tranzytu, ponieważ strona białoruska już w listopadzie wpłaciła zaliczkę na poczet tych dostaw na styczeń i luty. W przeciwnym razie Kolejom grożą poważne straty finansowe. Umowa litewsko-białoruska zakłada złożenie wypowiedzenia z 12-miesięcznym wyprzedzeniem i nie przewiduje możliwości zwrotu wpłaconych zaliczek.
Sankcje amerykańskie zignorowała też litewska spółka Bulk Cargo Terminal (Biriu kroviniu terminalas), która wcale nie ma zamiaru zerwać stosunków z Białoruskali. Kierownictwo spółki uważa, że „nie ma i nie może być sankcji USA na tranzyt białoruskiego potasu przez Litwę, ponieważ takie procedury jak sankcje nie mogą być stosowane do tranzytu”.

Skandal czy własnoręcznie zastawiona pułapka?

Igor Udovicky, biznesmen i udziałowiec Biriu kroviniu terminalas w Kłajpedzie, na swojej stronie na Facebooku zauważył, że Litwa jest stroną pięciu międzynarodowych umów o tranzycie, które wyraźnie zabraniają Wilnu wpływania na tranzyt. Według niego te oficjalne umowy są częścią litewskiego systemu prawnego, ponieważ wszystkie zostały ratyfikowane przez Sejm. Udovicki podkreślił, że tranzytu przez terytorium Litwy nie można zatrzymać, a każdy polityk domagający się tego zakazu narusza litewskie prawo, gdyż nakłania rząd do łamania zobowiązań międzynarodowych.
„W związku z tym, że zarówno USA, jak i UE ratyfikowały podstawowe umowy międzynarodowe chroniące tranzyt, sugestia, że europejskie lub amerykańskie sankcje w jakiś sposób wpływają na tranzyt, jest bezpodstawna. Jeśli z jakiegoś niewytłumaczalnego powodu Litwa wstrzyma tranzyt białoruskich nawozów potasowych, będzie to katastrofa dla Litwy” - napisał biznesmen.
Litewscy politycy i eksperci wielokrotnie powtarzali, że utrata białoruskiego tranzytu spowodowałaby duże straty gospodarcze dla Litwy. Litewskie koleje stwierdziły, że spółka będzie potrzebowała dotacji w wysokości 49 mln euro rocznie.
Vadim Valovoi, analityk Centrum badań geopolitycznych Litwy w rozmowie ze Sputnikiem twierdzi, że ogólna sytuacja przedstawia się następująco: z prawnego punktu widzenia tranzyt może i powinien mieć miejsce. Jednak z politycznego punktu widzenia Litwa była w czołówce tych, którzy domagali się pozbawienia reżimu Łukaszenki wszystkich dochodów, ponieważ nawozy potasowe są jedną z głównych pozycji zasilających budżet Białorusi.

Jak zatrzymać tranzyt i nie płacić za to kary?

„Władze litewskie mają problem: jak sprawić, aby to, co można zrobić z punktu widzenia prawa, nie zostało zrobione. Chodzi o zatrzymanie tranzytu wszelkimi możliwymi sposobami za wszelką cenę, tym bardziej, że sankcje nałożyły Stany Zjednoczone, główny sojusznik Litwy” – mówi litewski analityk.
Przypomina, że kiedy USA nakładają sankcje, litewscy eksperci najgłośniej krzyczą o solidarności.
A teraz nagle okazuje się, że nie możemy dołączyć się do tych sankcji na mocy prawa. Więc co teraz zrobimy, jak zadziałamy? Litwa znalazła się w sytuacji, w której musi wybierać między możliwościami prawnymi a wizerunkiem politycznym. Według najnowszych informacji litewski establishment będzie jednak szukał rozwiązania na rzecz wstrzymania tranzytu z pominięciem wszelkich zobowiązań handlowych. Biznes z kolei mówi: „transportowaliśmy i nadal będziemy to robić". Ja myślę inaczej – zwycięży celowość polityczna związana z presją ze strony USA, solidarnością z Waszyngtonem. Zostaną podjęte kroki w celu zatrzymania tego tranzytu – uważa Vadim Valovoi.
Zdaniem analityka, sprawa zostanie rozwiązana dość szybko, maksymalnie w ciągu tygodnia.
„Jak słyszałem, Ministerstwo Transportu przygotowało już pewną decyzję ramową. Rozważane jest zastosowanie warunku force-major, tj. warunku siły wyższej. Obecnie aktywnie poszukuje się sposobów na podjęcie decyzji na szczeblu politycznym, aby zatrzymać tranzyt i nie płacić za to kary. Wszystko zmierza w tym kierunku. Wystarczy przypomnieć przykład Ukrainy i długu wobec Rosji w wysokości 3 mld dolarów. Kijów nic nie zapłacił. Moskwa musiała, jak to się mówi, obejśc się smakiem. A jaki jest dziś status Białorusi na arenie międzynarodowej – bo arbitraż będzie się odbywał nie w Chinach, nie w Rosji, lecz na Zachodzie. Jak długo trzeba czekać, aby zdobyć te należne pieniądze z tytułu kar?” – mówi analityk.

Powód do rywalizacji wewnątrz kraju

Rozmówca odniósł też do zapowiedzianych dymisji w litewskim rządzie. Zaznacza, że chodzi o walkę o wpływy polityczne w kraju.
Mówimy o ministrze spraw zagranicznych Gabrieliusie Landsbergisie. Jest on również szefem kluczowej partii w koalicji rządzącej w parlamencie. W przypadku konfliktu między partią rządzącą a prezydentem, Landsbergis będzie prowadził linię polityczną tej partii zarówno w MSZ, jak i w Sejmie. Prezydent już dał do zrozumienia, że ponieważ doszło do takiej „wpadki” z tranzytem, to w klasycznie demokratycznych krajach ministrowie biorą odpowiedzialność na siebie i odchodzą. Przeciwnicy polityczni mogą skorzystać z okazji pozbycia się takiego ministra spraw zagranicznych i jednocześnie wzmocnić swoją pozycję w grze z głównymi rywalami politycznymi – powiedział Vadim Valovoi.
Litewski port w Kłajpedzie - Sputnik Polska, 1920, 12.12.2021
Gospodarka
Chcieli „uwolnić się” od Gazpromu, tymczasem kolejne dostawy LNG z Rosji przybyły na Litwę
Sputnik jest już w Telegramie! Dołącz do naszego kanału i jako pierwszy otrzymuj ciekawe informacje o tym, co się dzieje na świecie! Więcej na temat możliwości aplikacji Telegram tutaj.
Aktualności
0
Od najnowszychOd najstarszych
loader
Aby wziąć udział w dyskusji,
zaloguj się lub zarejestruj się
loader
Czaty
Заголовок открываемого материала