komputer - Sputnik Polska, 1920
Piszą dla nas
Opinie i analizy najważniejszych wydarzeń z Polski i ze świata. Czytaj komentarze ekspertów na tematy gospodarcze, polityczne i społeczne na stronie Sputnika.

Rozszerzenie, które może być zwężeniem

© AP Photo / Alik KepliczRecep Tayyip Erdogan
Recep Tayyip Erdogan  - Sputnik Polska, 1920, 21.05.2022
Obserwując polskojęzyczną sferę informacyjną, można się przyzwyczaić, że wiadomości przedstawiane są na odwrót, niż jest to w rzeczywistości. Dotyczy to nie tylko samego przebiegu walk na Ukrainie, ale też wydarzeń związanych z próbą przyłączenia Finlandii i Szwecji do NATO. Bo to może oznaczać odejście Turcji z sojuszu.

Turcja jako klin na Bliskim Wschodzie

Aby jednak zrozumieć problem, przed jakim stanął Pakt Północnoatlantycki, trzeba przeprowadzić mały rys historyczny dotyczący Turcji. Wraz z I wojną światową zakończyła się kilkusetletnia historia Imperium Osmańskiego. W Europie Turcja zachowała kontrolę tylko nad Stambułem, a w Azji Mniejszej zamknęła się w swoich etnograficznych granicach. Osmańskie wpływy skończyły się także na Kaukazie, którego większość terenów weszła w skład Związku Radzieckiego.
Turcy stworzyli więc państwo narodowe. Szybko porozumieli się z rządem radzieckim i obrali kurs na neutralność w polityce zagranicznej. Stambuł stał się nieformalną stolicą szpiegów z całego świata, co uwiecznione jest na wielu filmach z okresu międzywojnia. Nawet tradycyjne więzi z Niemcami nie zachęciły Turków do wzięcia udziału w II wojnie światowej. Ten status udało się utrzymać, aż do narodzin świata dwubiegunowego, znanego lepiej jako „zimna wojna”.
W powstałym po zakończeniu II wojny światowej systemie sojuszy nie było już miejsca na turecką neutralność. W początkowych latach Związek Radziecki wspierał kurdyjskie dążenia niepodległościowe, co dało Ankarze argument do rezygnacji z neutralności i wejścia do powstałego w roku 1949 NATO. Turcja do sojuszu weszła trzy lata później razem z Grecją, co było o tyle symboliczne, że to właśnie z tym państwem toczyła konflikt na gruncie religijnym, tożsamościowym i terytorialnym. Rolą Turcji w NATO było jednak głównie przeciwdziałanie ruchom komunistycznym w regionie Bliskiego Wschodu, tak by nie poszerzała się strefa wpływów ZSRR.
Prezydent Turcji Tayyip Erdogan z prezydentem Rosji Władimirem Putinem - Sputnik Polska, 1920, 19.05.2022
Świat
Erdoğan: Turcja nie może zrezygnować z Rosji

Śmierć mózgowa NATO, czyli o czym myślał Macron

Rozpad Związku Radzieckiego i rezygnacja Moskwy ze statusu „stolicy międzynarodowego komunizmu”, spowodowały wygaśnięcie dawnych celów poruczonych Turcji przez Amerykę, za to obudziły dawne upiory Imperium Osmańskiego. Wystarczy spojrzeć na jego historyczną mapę, by zauważyć, że destabilizacja regionu dotyczy miejsc, które w dawnym „koncercie mocarstw” zarządzane były przez Osmanów. Libia, Syria, Irak i inne kraje arabskie, które próbowały budować świeckie państwa, upadały albo przez problemy wewnętrzne, albo przez agresje zachodniego imperializmu. W tej sytuacji Turcja zechciała odzyskać swoje strefy wpływów.
Tyle, że niekoniecznie spodobało się to krajom Europy Zachodniej, a zwłaszcza Francji. Najwidoczniej w Paryżu ktoś uznał, że układ Sykes-Picot z 1916 roku nadal obowiązuje. Obalenie Saddama Husseina czy Baszara Al-Assada nie miały być w istocie operacjami „demokratyzacji” ich krajów, ale właśnie próbami odzyskania wpływów przez dawne europejskie potęgi. Dla Turcji była to zaś opcja najgorsza z możliwych, stąd i narodziny sprzeczności między drugą armią NATO, a jego centrum i próby rozwiązania problemów przez Waszyngton.
Oliwy do ognia dolał nieudany zamach stanu w Turcji, po którym Recep Tayyip Erdogan umocnił swoją władzę i wyczyścił strukturę państwową z amerykańskich wpływów, a nawet rozpoczął proces uregulowania relacji z Rosją. Turecki prezydent ewidentnie zaczął rozwodzić się z NATO, a władze sojuszu nie były w stanie nic z tym zrobić. Formalnie nikt jednak Ankary z paktu nie wyrzucił, aż wreszcie przyszedł maj 2022 roku i sytuacja dojrzała do decyzji ostatecznych.
Cienie NATO - Sputnik Polska, 1920, 18.05.2022
Polska
Rzecznik rządu: Polska szybko zgodzi się na przyjęcie Finlandii i Szwecji do NATO

Dwa małe za jednego dużego?

W Polsce oczywiście komentatorzy skupiają się na ewentualnej akcesji Finlandii i Szwecji, jakby się ona już dokonała, ale nie zauważają poważnego rozdźwięku między tymi krajami i Turcją. „Neutralność”, zwłaszcza Szwecji, polegała między innymi na wspieraniu kurdyjskich bojowników, uznawanych przez Turków za przeciwników numer jeden, zresztą dążących do dezintegracji terytorialnej państwa. Z punktu widzenia Ankary to terroryści, dlatego Prezydent Erdogan zapowiedział już, że bez rezygnacji z ich wspierania, Turcja nigdy nie zgodzi się na sojusz z Helsinkami i Sztokholmem.
Jasne, to etap negocjacji i różnie się to może rozwinąć. Na pewno jednak nie jest to czas na świętowanie „poszerzenia” sojuszu i przybliżenie się do granic Rosji (a tego celu polscy jastrzębie nawet nie ukrywają), bo jednocześnie NATO ryzykuje utratę jednej ze swoich największych sił. Na dziś bardziej prawdopodobne jest zamrożenie procesu integracji Szwecji i Finlandii z NATO, bo trudno sobie wyobrazić wyrzucenie z paktu Turcji.
Gdyby jednak faktycznie doszło do takiego rozwodu i Turcja opuściłaby sojusz, to nie należałoby też wykluczyć porozumienia Ankary z Moskwą i Pekinem, co raczej balans siły militarnej zmieniłoby przecież na niekorzyść USA i sojuszników, a więc naraziłoby Polskę na większe ryzyko. Tak jakby ono już teraz było małe. W każdym razie pakt, który ma być naszym „gwarantem bezpieczeństwa”, nie potrafi się sprawnie poruszać nawet w warunkach pokoju, więc jak wierzyć w jego elastyczność w innych okolicznościach?
Stambuł - Sputnik Polska, 1920, 19.05.2022
Świat
Erdoğan o wejściu Finlandii i Szwecji do NATO: Powiemy „nie”
Po wprowadzeniu ograniczeń przez Unię Europejską strona pl.sputniknews.com, a także strony Sputnik Polska na Facebooku i YouTube nie są dostępne w UE. Blokadę można ominąć, korzystając z aplikacji VPN na urządzeniu mobilnym lub komputerze. Natomiast nasze materiały wideo można znaleźć w serwisie Odysee. Zostań z nami!
Aktualności
0
Aby wziąć udział w dyskusji,
zaloguj się lub zarejestruj się
loader
Czaty
Заголовок открываемого материала