15:22 25 Październik 2020
Gospodarka
Krótki link
17964
Subskrybuj nas na

720 milionów euro z unijnej kasy zostanie przeznaczonych na odłączenie państw bałtyckich od rosyjskiego systemu energetycznego BRELL i synchronizację sieci przez Polskę z przestrzenią elektryczną Unii Europejskiej, ogłoszono podczas spotkania przewodniczącej Komisji Europejskiej z przedstawicielami państw bałtyckich i Polski.

Państwa członkowskie UE uzgodniły w czwartek propozycję KE w sprawie zainwestowania środków finansowych w kwocie 998 mln euro w kluczowe europejskie projekty dotyczące infrastruktury energetycznej w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (Connecting Europe Facility), podpisano też porozumienie w tej sprawie.

Lwia część środków, bo aż 720 milionów euro zostanie przeznaczonych na synchronizację sieci energetycznych Estonii, Łotwy, Litwy i Polski za pośrednictwem interkonektora (Baltic Synchronization Project). Środki zostaną przeznaczone również na budowę kabla elektroenergetycznego (Harmony Link), który połączy Polskę i Litwę przez Morze Bałtyckie, a w przyszłości stanie się częścią sieci morskiej na Bałtyku.

​Litewski minister energetyki Žygimantas Vaičiūnas powiedział, że jest to wręcz bezprecedensowe wsparcie. Podkreślił, że jak do tej pory żaden projekt nie otrzymał takiego wsparcia od CEF. Minister dodał, że dzięki temu Litwa nie będzie już musiała kupować rosyjskiej i białoruskiej energii.

Obecny na spotkaniu Mateusz Morawiecki podkreślił, że „bezpieczeństwo źródeł dostaw energii to warunek wstępny stabilności regionu, a energia to filar bezpieczeństwa”. Dodał, że synchronizacja sieci pomoże w przezwyciężeniu energetycznej izolacji Litwy, Estonii i Łotwy oraz pomoże w zacieśnieniu współpracy gospodarczej. Ocenił, że podpisanie umowy jest pokazaniem gestu solidarności z krajami bałtyckimi, a współpraca energetyczna stanowi o sile i stabilności całego regionu.

Z kolei według przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli Von der Leyen projekt pozwoli na zakończenie się izolacji energetycznej Litwy, Łotwy i Estonii i ich uzależnienia od pozyskiwania energii wyłącznie z jednego źródła. „Robimy duży krok naprzód w stronę łączenia Europy. Pokazujemy europejską solidarność w praktyce. (…) przyznaliśmy 720 mln euro z mechanizmu «Łącząc Europę», aby połączyć bałtycką sieć energetyczną z resztą Europy” – zaznaczyła von der Leyen we wspólnym oświadczeniu z przywódcami państw bałtyckich i Polski.

Co jest celem wspólnego projektu energetycznego? „Realizacja tych projektów była możliwa dzięki wsparciu UE. Ze względów historycznych sieć elektroenergetyczna państw bałtyckich funkcjonuje jednak nadal w trybie synchronicznym z systemem rosyjskim i białoruskim. Desynchronizacja sieci elektroenergetycznej państw bałtyckich od tych systemów i jej synchronizacja z europejską siecią kontynentalną jest podstawowym politycznym priorytetem dla osiągnięcia unii energetycznej” - czytamy w komunikacie na stronie Komisji Europejskiej.

Kraje bałtyckie odłączą się od systemu BRELL

Rozmowy o podłączeniu bałtyckich państw do europejskiej sieci energetycznej trwają od kilku lat. W marcu 2018 roku Estonia, Łotwa i Litwa porozumiały się w Brukseli w sprawie synchronizacji swoich sieci elektrycznych z sieciami Europy Zachodniej przez Polskę do 2025 roku. Komisja Europejska określiła synchronizację sieci elektrycznych państw bałtyckich absolutnym priorytetem na liście projektów strukturalnych w ramach instrumentu Connecting Europe Facility (CEF).

W maju 2019 roku odbyły się pierwsze testy - przepływ energii elektrycznej z Litwy i w przeciwnym kierunku został wstrzymany na 72 godziny. Testy zakończyły się sukcesem, nie nastąpiła ani jedna awaria systemu elektroenergetycznego.

Kolejnym krokiem było podpisanie 27 kwietnia 2020 roku przez organy regulacyjne sieci energii elektrycznej państw bałtyckich i Polski umowy o wspólnym finansowaniu projektu synchronizacji sieci elektroenergetycznych Litwy, Łotwy i Estonii przez Polskę z przestrzenią elektryczną Unii Europejskiej, o czym również poinformowała Państwowa Służba Regulacji Energetyki Litwy.

Podjęto decyzję, w jakim stopniu każdy kraj będzie uczestniczył w inwestycjach związanych z tym projektem – przekazała litewska służba w oświadczeniu. Zgodnie z planem projekt będzie kosztował 1,2 miliarda euro.

W maju 2020 roku litewskie, łotewskie, estońskie i polskie przedsiębiorstwa przesyłowe energii elektrycznej zwróciły się do Komisji Europejskiej z wnioskiem o łączną kwotę 1,2 mld euro. Litwa poprosiła o wsparcie w wysokości 462 mln euro, Łotwa 100 mln euro, Estonia 111 mln euro, a Polska 521 mln euro.

Umowa o podziale kosztów jest jednym z warunków wstępnych ubiegania się w Unii Europejskiej o europejskie dofinansowanie projektu, które ma wynieść 75%.

Do niedawna linie energetyczne na Litwie, a także w innych krajach bałtyckich, z wyjątkiem niezbyt silnego odgałęzienia od Estonii do Finlandii, były zintegrowane tylko na wschód w ramach jednolitego systemu elektroenergetycznego Białorusi, Rosji, Estonii, Łotwy i Litwy (BRELL). W 2016 roku oddano do użytku litewskie sieci elektroenergetyczne połączone z Polską LitPolLink i Szwecją NordBalt. Wraz z synchronizacją z Unią Europejską Litwa odłączy się od BRELL.

Zobacz również:

Polska i kraje bałtyckie proponują pośrednictwo w uregulowaniu sytuacji na Białorusi
Polski plan dla Białorusi zaakceptowany. Morawiecki: „Zrealizowaliśmy nasze cele”
Rosyjski senator o wojnie z krajami bałtyckimi: Polska demagogia
Kraje bałtyckie zaprzestaną handlu energią elektryczną z Białorusią
Kraje bałtyckie i Polska będą współpracować przy wdrażaniu sieci 5G
Tagi:
Mateusz Morawiecki, Ursula von der Leyen, Łotwa, Litwa, Estonia, Polska
Standardy społecznościDyskusja
Komentarz przez SputnikKomentarz przez Facebook
  • Komentarz