Widgets Magazine
22:27 22 Sierpień 2019
Mauzoleum w Trzciance przed wyburzeniem

Trzcianka 2017: zaginęło 56 żołnierzy Armii Czerwonej

© Zdjęcie : Michaił Pyresin
Opinie
Krótki link
Jekaterina Biespałowa
19493

Jeszcze w 2012 roku Polska uznawała istnienie zbiorowej mogiły w Trzciance.

Polskie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego głosi nieprawdę, twierdząc, że pod zburzonym mauzoleum w Trzciance (województwo wielkopolskie) nie spoczywają ciała żołnierzy radzieckich.

Tablica pamiątkowa w Mauzoleum w Trzciance
© Zdjęcie : Michaił Pyresin
Tablica pamiątkowa w Mauzoleum w Trzciance

Michaił Pyresin, oficer marynarki w stanie spoczynku, zajmujący się poszukiwaniami poległych żołnierzy i oficerów Armii Czerwonej, udostępnił Sputnikowi dokumenty świadczące o tym, że mauzoleum zbudowano nad zbiorową mogiłą, i że do 2012 roku włącznie zarówno Polska jak i Rosja uznawały istnienie w Trzciance mogiły na placu Pocztowym.

Michaił Pyresin zgodził się odpowiedzieć na pytania Sputnika, a także opowiedział historię powstania mogiły.

— Jak długo zajmuje się Pan poszukiwaniami poległych żołnierzy i oficerów Armii Czerwonej i pomników jako takich?

— Stricte poszukiwaniami od około 9 lat

— Jak to się stało, że znalazł Pan dokumenty o Trzciance?

— Wiem, gdzie szukać i jak szukać. Przecież to nie tylko nazwiska — imiona — imiona odojcowskie. Są dokumenty, w których figurują nawet niewłaściwie zapisane nazwiska. Staram się odtworzyć losy żołnierza na froncie — czym został nagrodzony, gdzie walczył. Znalezione dane umieszczam na stronie „Podwig naroda". To elektroniczna baza dokumentów. Figuruje w niej 2355 żołnierzy frontowych, 273 pododdziałów wojskowych, 193 mogiły.

— Czy często bywa Pan w Polsce w związku z działalnością, jaką Pan prowadzi?

— Często, jakieś 7-9 razy w roku, zarówno w składzie zorganizowanych grup, jak i samodzielnie. Praktycznie za każdym razem, a kiedy przyjeżdżam z grupą to obligatoryjnie, bywam na mogiłach wojskowych i w miejscach pamięci Armii Czerwonej i Wojska Polskiego w Olsztynie, Bornem Sulinowie, Świnoujściu, Rzeszowie, Białymstoku, Szczecinie, Gdańsku, Kamieniu Pomorskim… I obligatoryjnie opowiadam współtowarzyszom o miejscach, przez które przejeżdżamy (w tym również o miejscach okresu Wielkiej Wojny Ojczyźnianej) i szczegółowo o miejscach upamiętniających walki żołnierzy, w których składamy wieńce i kwiaty.

— Czy Pan osobiście był w Trzciance?

— W Trzciance osobiście nie byłem. Wszystkie materiały znalazłem w Internecie, w otwartym dostępie, na stronach „OBD Memoriał" „Podwig naroda". Ja po prostu wiem, jak szukać. Znalezienie dokumentów nie stanowi żadnego problemu.

Mauzoleum i grób zbiorowy w Trzciance. Dokumenty z roku 1996, podpisane przez strony polską i rosyjską. Strona 1
© Zdjęcie : OBD Memoriał
Mauzoleum i grób zbiorowy w Trzciance. Dokumenty z roku 1996, podpisane przez strony polską i rosyjską. Strona 1
Mauzoleum i grób zbiorowy w Trzciance. Dokumenty z roku 1996, podpisane przez strony polską i rosyjską. Strona 2
© Zdjęcie : OBD Memoriał
Mauzoleum i grób zbiorowy w Trzciance. Dokumenty z roku 1996, podpisane przez strony polską i rosyjską. Strona 2

Trzcianka nosiła nazwę «Schönlanke». Miasto zostało wyzwolone 28 stycznia 1945 roku. W wyzwoleniu miasta brał udział 9 Korpus Pancerny Gwardii, 33 Gwardyjska Brygada Strzelców Zmotoryzowanych, 47 Gwardyjska Brygada Pancerna i 386 Gwardyjski Pułk i 386 Gwardyjski Pułk Artylerii Samobieżnej. Korpus pancerny wyzwolił miasto i poszedł dalej. Komendantem miasta został major Borys Konstantynowicz Rubcow. 26 kwietnia, z inicjatywy komendanta rozpoczęła się budowa mauzoleum i zbiorowej mogiły. Według projektu Rubcowa zbudowano samo mauzoleum, pomnik, a także rozpoczęto organizowanie placu, wówczas Armii Czerwonej, dzisiaj Pocztowego.

Trzcianka Park Przy Placu Pocztowym
© Zdjęcie : Michaił Pyresin
Trzcianka Park Przy Placu Pocztowym

25 września 1945 roku komendant wojskowy Rubcow przekazał miejsce pamięci kształtującym się w Trzciance polskim władzom. Przekazał na podstawie sporządzonego aktu. Nazwiska 16 osób pochowanych w zbiorowej mogile były znane. Pięć osób spośród tych szesnastu zginęło potem, w styczniu-lutym 1945 roku. Najwyraźniej doszło tam do zamachu, bo w doniesieniach o początkowych stratach u jednego żołnierza napisano „bestialsko zamordowano przez Niemców". Zginął też pomocnik komendanta. To znaczy pięć osób zginęło z rąk dywersantów już po wyzwoleniu miasta. Ciała kolejnych 40 osób zostały przeniesione z pojedynczych bezimiennych mogił, a niejednokrotnie też wyciągnięte z uszkodzonych i spalonych czołgów.

W 1953 roku, w latach 50. w całej Polsce miały miejsce ekshumacje szczątków żołnierzy radzieckich i polskich żołnierzy 1 Armii Polskiej z pojedynczych i zbiorowych mogił oraz tworzenie dużych miejsc pamięci, gdzie chowano od kilkuset do dziesiątek tysięcy osób — zarówno w Warszawie, jak i w Braniewie. Powstało takie miejsce pamięci także w Pile. Ekshumacjom towarzyszyło sporządzanie aktów i prowadzone były przez stronę polską.

Istnieje protokół Nr 13 o ekshumacji i przeniesieniu zwłok niedaleko miasta Trzcianka. Z dokumentów wynika, że szczątki 21 rosyjskich i 7 polskich żołnierzy zostały przeniesione do zbiorowej mogiły w Pile. Z terenów położonych wokół miasta przeniesiono ciała kolejnych 109 osób,

A te 56 osób, które zostały pochowane pod mauzoleum, pozostały w Trzciance… Na 2 stronie aktu czytamy:

1.       W czasie akcji ekshumacyjnej nie zaistniały odchylenia od planu sporządzonego na kwartał II roku 1953.

2.       Nie przekazano zwłok z mogiły zbiorowej znajdujących się na cmentarzach m. Trzcianka, mauzoleum Plac Armii Czerwonej.

I tam jest tylko jedna zbiorowa mogiła. Pięćdziesiąt sześć osób. Tam pozostały one pochowane.

Ponadto istnieje tzw. paszport z danymi o poległych. Polski paszport! W którym wskazano, że pogrzebano 40 bezimiennych osób. Kolejne 16 wymieniono z nazwiska. To paszport z końca lat 50. Nie znalazłem daty, ale w dole dokumentu jest notatka sporządzona atramentem — 5 kwietnia 1961 rok.

Trzcianka. Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). 1961
OBD Memoriał
Trzcianka. Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). 1961
Trzcianka. Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). 1961
OBD Memoriał
Trzcianka. Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). 1961
Trzcianka. Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). 1961
OBD Memoriał
Trzcianka. Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). 1961
Trzcianka. Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). 1961
© Zdjęcie : Michaił Pyresin
Trzcianka. Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). 1961
Trzcianka. Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). 1961
© Zdjęcie : Michaił Pyresin
Trzcianka. Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). 1961

Na koniec jest też paszport z danymi o poległych sporządzony przez stronę polską i rosyjską w latach 2011-2012. Pod tekstem paszportu figuruje podpis polskiej Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa i data — 30.08.2012 rok. A po stronie rosyjskiej paszportu figuruje podpis Władisława Połowinkina, przedstawiciela Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej, który zajmuje się m.in. organizacją i zarządzaniem miejscami pamięci, z dnia 26 lipca 2012 roku.

Opis Mauzoleum w Trzciance, Dokumenty z 2012, podpisane przez strony polską i rosyjską. Strona 1
© Zdjęcie : Michaił Pyresin
Opis Mauzoleum w Trzciance, Dokumenty z 2012, podpisane przez strony polską i rosyjską. Strona 1
Opis Mauzoleum w Trzciance, Dokumenty z 2012, podpisane przez strony polską i rosyjską. Strona 2
© Zdjęcie : Michaił Pyresin
Opis Mauzoleum w Trzciance, Dokumenty z 2012, podpisane przez strony polską i rosyjską. Strona 2
Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). Dane osobowe żołnierzy.
© Zdjęcie : Michaił Pyresin
Opis wojennego cmentarza (mogiły zbiorowej). Dane osobowe żołnierzy.

Innymi słowy dokumenty o tym, jak powstawała ta zbiorowa mogiła — z września 1945 roku — i o tym, jak była następnie utrzymywana — jest na ten temat akt o ekshumacji z 1953 roku, z którego wyraźnie wynika nienaruszony stan tej mogiły, polski paszport z danymi pochowanych w niej osób z końca lat 50. i paszport podpisany pięć lat temu przez polską i rosyjską stronę dowodzą tego, że do 2017 roku pochowanych tam było 56 osób. A teraz, kiedy wszystko zrównał buldożer, i ja nie mogę być niczego pewny.

— Czy władze Trzcianki publikowały jakieś dokumenty o ekshumacji, badaniach?

— Nie wiem. Nie mam takich informacji.

— Dlaczego zwrócił się Pan do portalu NewBalt?

— Od dawna znam Andrieja Wypołzowa. Nie jesteśmy mocno zaprzyjaźnieni, ale mówimy do siebie na „ty". Trzcianka to jak na razie mimochodem. Usłyszałem w wiadomościach, że strona polska twierdzi, że przeniesiono stamtąd szczątki. Zacząłem szukać w dokumentach. Będę się tym zajmować, ale później. Teraz mam inną pilną pracę. W Świnoujściu istnieje prywatne muzeum poświęcone przebywaniu w tym miejscu wojsk radzieckich. Muzeum prowadzi mój przyjaciel Piotr Łaskowski. Zaproponował mi, żebyśmy stworzyli listę z danymi wszystkich poległych przy szturmie tego miasta. I obecnie się tym zajmuje.

Zobacz również:

Trzcianka: Na miejscu zbiorowej mogiły posiano trawę
Rosjanie ostrzegali, żeby nie burzyć Trzcianki
Mauzoleum Armii Czerwonej w Trzciance zburzone. Rosja protestuje
Tagi:
Mauzoleum, Armia Czerwona, Trzcianka, Rosja, Polska
Standardy społecznościDyskusja
Komentarz przez FacebookKomentarz przez Sputnik
  • Komentarz