23:51 08 Sierpień 2020
Opinie
Krótki link
39495
Subskrybuj nas na

W kalendarzu wydarzeń historycznych 11 listopada jest dla Polski jednym z najważniejszych dni. Został on uznany za Narodowe Święto Niepodległości.

Niektórzy historycy i politycy upatrują w tym historycznym wydarzeniu związek między obaleniem w Rosji monarchii i odzyskaniem przez Polskę niepodległości. Uważają, że dążenie Polaków do suwerenności było wywołane przez kryzys rewolucyjny najpierw w lutym, a później w październiku 1917 roku. Ich oponenci twierdzą natomiast, że Polska konsekwentnie i niezachwianie kroczyła ku uniezależnieniu się od Rosji co najmniej od końca  XIX wieku, i dlatego ogólnorosyjskie kataklizmy z początku XX wieku nie miały wpływu na ten proces.

Po której stronie leży prawda?  Z tym pytaniem zwróciliśmy się do dr nauk historycznych, docenta Moskiewskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego, Siergieja Zasorina.

— Polski radykalny ruch narodowo-wyzwoleńczy walczył o niepodległość przez cały wiek XIX, o czym najlepiej świadczą powstania w latach 1830-1831 oraz 1863-1864. Polacy mieli najbardziej decydujący udział w dramatycznych wystąpieniach podczas pierwszej rosyjskiej rewolucji w latach 1905-1907.

Komuniści chcą rozerwania stosunków dyplomatycznych z USA
© Sputnik . Alexander Vikulov
Jednak sprawa polska jeszcze bardziej się zaktualizowała wraz z nastaniem rewolucyjnej wiosny 1917 roku. Po lutym nasiliły się narodowe ruchy niepodległościowe, nabrały wagi politycznej krajowe elity. W warunkach liberalizacji reżimu politycznego, rozszerzenia praw i wolności obywateli rosyjskich wśród polskich elit zdecydowanie nasiliło się pragnienie niezależności politycznej.

Należy przypomnieć, że w wyniku obalenia caratu sytuacja polityczna w Rosji była niepewna. Doszło do tzw. dwuwładzy. Natomiast, sprawa polska stała się przedmiotem rywalizacji politycznej między dwoma rosyjskimi ośrodkami władzy. Początkowo Rząd Tymczasowy opowiadał się za zachowaniem jedności państwa rosyjskiego poprzez zapewnienie wszystkim mieszkańcom równych praw i swobód obywatelskich. W pełni było to zgodne z modelem demokratycznym, ale jednej niepodzielnej Rosji, której broniły partie liberalne, one wówczas miały dominującą pozycję w rządzie i brały pod uwagę nadanie Polsce autonomii, lecz nie niepodległości.

Jednak w opublikowanym 27 marca przez Piotrogrodzką Radę Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, zdominowaną w tym czasie przez umiarkowanych socjalistów, orędziu „Do narodu polskiego" wprost stwierdzono o całkowitej niepodległości Polski.  To doprowadziło do radykalizacji stanowiska Rządu Tymczasowego, który 30 marca 1917 roku wydał własną odezwę do Polaków, obiecując, że w przyszłości udzieli im niepodległość.

To oficjalne oświadczenie odegrało fatalną rolę w późniejszym rozwoju państwa rosyjskiego, uruchomiło proces rozpadu imperium. Latem 1917 roku Finlandia ogłosiła niepodległość, w Ukrainie zaczęto mówić o samostanowieniu. Z czasem dezintegracja nabierała tempa. Wszystko to doprowadziło do wewnętrznego rozłamu w Rządzie Tymczasowym — uważa Sergiej Zasorin.

 „Polską kartę" jeszcze wcześniej próbował rozegrać ostatni rosyjski car. W grudniu 1916 roku Mikołaj II jako głównodowodzący wydał rozkaz nr 870 skierowany do sił lądowych i morskich, w którym wśród celów dalszego prowadzenia wojny po raz pierwszy wspomina się o „stworzeniu wolnej Polski". Co ciekawe, ani wcześniej, ani później car i carscy dostojnicy nie poruszali tego tematu.

W rzeczywistości późne przedrewolucyjne i wczesne porewolucyjne rosyjskie władze zrezygnowały jednak z rządzenia Polską nie ze względów ideologicznych, a przede wszystkim dlatego, że już po okupacji Królestwa Polskiego przez armię państw centralnych w 1915 roku Rosja utraciła to prawo faktycznie i fizycznie.

Nie dla pomników UPA w Polsce
© Sputnik . Алексей Витвицкий
W rywalizacji o względy Polaków zostawiła daleko w tyle Niemcy i Austro-Węgry. Latem 1917 roku dowódca Legionów Polskich w składzie austro-węgierskiej armii i przyszły Naczelnik Państwa Józef Piłsudski, nie widząc więcej potrzeby walki po stronie Niemiec i Austro-Węgier o wyzwolenie Polski, rozwiązał formację, co częściowo osłabiło wrogów Rosji na froncie wschodnim, ale nie mogło wpłynąć na przebieg działań zbrojnych jako takich.

Luty 1917 roku wniósł w życie żołnierzy element nieuzasadnionej demokracji, co w konsekwencji doprowadziło do demoralizacji i rozpadu rosyjskiej armii carskiej. Rewolucja w Rosji dotknęła wszystkich aspektów życia żołnierzy i oficerów Polskiej Dywizji Strzelców funkcjonującej w ramach armii rosyjskiej. W marcu 1917 roku dyslokowane w Kijowie pododdziały dywizji podczas parady lokalnych oddziałów garnizonowych niosły flagę Polski i wykonały polski hymn. Polscy ułani wywalczyli sobie prawo, że będą składać przysięgę nie na wierność Rosji, a recytować swój własny tekst, w którym mowa była o niepodległości i zjednoczeniu Polski. Dywizja miała stanowić podstawę przyszłej armii walczącej po stronie Ententy.

Taka perspektywa oportunistycznie pasowała też nowym rosyjskim władzom. W marcu 1917 roku minister wojny Aleksandr Guczkow opracował plan tworzenia polskiej armii na terytorium Rosji, który przewidywał uzbrojenie Polaków w artylerię i pododdział inżynieryjny, utworzenie drugiej dywizji, a w perspektywie połączenie ich w korpus. W tym celu przy rosyjskim Sztabie Generalnym powołano do życia Komisję Wojskową dla Formowania Oddziałów Polskich. Jej przewodniczącym został dowódca Dywizji Strzelców Polskich generał major Tadeusz Bylewski.

Po rewolucji Październikowej 1917 roku dążenie Polaków do niepodległości było poważnie pobudzone przez demokratyzację w Rosji, chaos polityczny i nieefektywność nowych rosyjskich władz politycznych, a także rozpad armii i pasmo niepowodzeń na froncie I Wojny światowej.

Wszystko to prowadziło do wydarzeń listopadowych 1918 roku, kiedy Polska proklamowała swoją wolność, a 11 listopada został z czasem uznany jako Narodowe święto Niepodległości — powiedział Zasorin.

Poglądy i opinie zawarte w artykule mogą być niezgodne ze stanowiskiem redakcji.

Zobacz również:

Biały Dom o 100. rocznicy rewolucji październikowej
Marsz komunistów z okazji 100. rocznicy rewolucji październikowej
Prawdy i mity o rewolucji
Tagi:
Narodowe Święto Niepodległości, Rewolucja lutowa 1917, rewolucja, Sputnik, Poland, Russia, Polska, Rosja
Standardy społecznościDyskusja
Komentarz przez SputnikKomentarz przez Facebook
  • Komentarz