03:06 22 Październik 2018
Na żywo
    Andriej Dmitrijewicz Sacharow – radziecki fizyk jądrowy, twórca m.in. teorii indukowanej grawitacji, działacz polityczny, laureat Pokojowej Nagrody Nobla. Członek Akademii Nauk ZSRR.

    Aleksander Kwaśniewski: Stół Sacharowa

    © Sputnik . Vladimir Fedorenko
    Opinie
    Krótki link
    Aleksander Kwaśniewski
    6310

    Gorki/Niżny Nowgoród był dla Sacharowa zesłaniem, ale nie w tym stylu, w jakim opisuje się tego rodzaju karę w Polsce. Zsyłka Sacharowa była bliżej opcji mickiewiczowskiej.

    72 godziny w obozie zesłania  Sacharowa i dwie godziny w jego celi. Dysponowałem takim czasem aby poczuć atmosferę zesłania, zastanowić się nad jego uciążliwością i otrzeć się o ściany, o które ocierał się przeciwnik Związku Radzieckiego i jednocześnie twórca dzieła, które nakazywało  respekt wobec tego kraju.

    Muzeum A.D.Sacharowa. Niżny Nowgoród.
    © Sputnik . Leonid Swiridow
    Muzeum A.D.Sacharowa. Niżny Nowgoród.
    Rosyjska Fundacja Gorczakowa w ramach swojej działalności umożliwiła grupie polskich dziennikarzy zanurzyć się w otchłań obozu zesłania i osobistej celi Andrieja Sacharowa. Obozem było miasto Gorki obecnie Niżny Nowgoród, położone u zbiegu dwóch wielkich rzek: Wołgi i Oki, a celę stanowiło trzypokojowe mieszkanie z kuchnią na pierwszym piętrze 11- piętrowego budynku z czerwonej cegły.

    Wołgi przedstawiać nie trzeba, bo zachwyca wszystkich swoim majestatem i pięknem.

    Oka — równie piękna, choć mniej majestatyczna — w Polsce znana jest przede wszystkim z  piosenki wojskowej, która powstała w lipcu 1943 r. w obozie 1 Dywizji im. Tadeusza Kościuszki.

    W obecnej Polsce Oka  — piosenka i rzeka —  jest mniej popularna, ponieważ polskie wojsko, tworzone nad jej brzegami, straciło na wartości, a sami żołnierze okazują się być dla dziś rządzących nie wyzwolicielami spod niemieckiej okupacji, a narzędziem w ręku nowych ciemiężców.

    Moje opinie — w tej sprawie — nie są i nie pretendują do miana pozycji w sporze o rolę Wojska Polskiego utworzonego w ZSRR. Owych pozycji jest tak dużo i tak paradoksalnych, że wchodzenie do ich zbioru może stanowić swego rodzaju wchodzenie do schizofrenicznego towarzystwa, które w zależności od wiatru historycznego konstruuje swoje opinie.

    „Powróćmy do naszych baranów" jak mawiają Francuzi tj. do Sacharowa jego obozu i obozowej celi.

    Obozem zesłania było miasto, w którym mieszkało  1,35  miliona ludzi, trzecie co do wielkości i zamożności miasto Związku Radzieckiego. Miasto z teatrami, kinami, parkami i wszelkiego rodzaju udogodnieniami, które funkcjonowały w tamtych czasach, w tego rodzaju skupiskach ludzkich.

    Mieszkać w Moskwie to nie to samo, co mieszkać w mieście Gorki, to tak jakby mieszkańca Warszawy zmusić siłą do mieszkania w Radomiu.

    Porównanie trochę na wyrost i z wielką stratą dla Moskwy i Niżnego Nowgoródu.

    Myślę, że dyskomfort dla Sacharowa polegał także i na tym.

    Dodatkową karą był brak możliwości kontynuowania pracy naukowej oraz życie na prowincji, choć brzmi to cokolwiek śmiesznie, kiedy prowincją nazywamy miasto z taką liczbą mieszkańców.

    Omawiając zsyłkę Sacharowa oraz ogólnie kwestię zsyłek w głąb Rosji/Związku Radzieckiego warto wspomnieć o zesłaniu naszego wieszcza Adama Mickiewicza, który został skazany „za udział w tajnych młodzieżowych organizacjach na zesłanie w głąb Rosji na posadę nauczyciela z prawem wyboru miejsca pobytu. W latach 1824-1827 przebywał w Petersburgu, Odessie, Moskwie oraz na Krymie." Wspominam o epizodzie w życiu Mickiewicza aby rzucić trochę światła na problem zsyłek w głąb imperium, na różny ich obraz i styl.

    W Polsce istnieje bowiem tylko jedna wizja zsyłek, w których króluje mróz, śnieg, tajga, wieczna zmarzlina, brak dachu nad głową i codzienna walka o przeżycie.

    Gorki/Niżny Nowgoród był dla Sacharowa zesłaniem, ale nie w tym stylu, w jakim opisuje się tego rodzaju karę w Polsce. Zsyłka Sacharowa była bliżej opcji mickiewiczowskiej.

    Muzeum A.D.Sacharowa. Niżny Nowgoród.
    © Sputnik . Leonid Swiridow
    Muzeum A.D.Sacharowa. Niżny Nowgoród.
    Dla naukowca była to surowa kara, tym bardziej dla naukowca tej klasy jak Sacharow, któremu praca naukowa nadawała sens życia, a zsyłka spotkała go po tym jak udało się mu stworzyć bombę wodorową oraz po tym jak trzykrotnie został odznaczony: Medalem „Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej (1953, 1956, 1962), Orderem Lenina, Nagrodą Stalinowską (1953) i Nagrodą Leninowską (1956).

    Należy zaznaczyć, że choć odebrano mu wszystkie nagrody, to fizycznie nigdy ich nie zwrócił.

    Pokojowa Nagroda Nobla, którą otrzymał za działalność społeczną mogła tylko dopełniać poczucia frustracji na zesłaniu.

    Przechadzając się po mieszkaniu/muzeum Sacharowa nurtowało mnie pytanie: Jak to się dzieje, że wybitni ludzie, do nich należał Sacharow, nie mają wyobraźni na temat ewentualnych wyników swojej pracy?

    Sacharow prowadził badania ukierunkowane na stworzenie najpotężniejszej broni masowego rażenia i co do charakteru jej użycia nie było żadnych wątpliwości, stąd późniejsza zmiana opinii budzi moje zdziwienie. Stworzył bombę wodorową, a później aktywnie działał na rzecz rozbrojenia i ograniczenia potencjałów nuklearnych.

    Uważam także, że Andriej Sacharow jak na naukowca tej klasy, dość późno zorientował się, że sukces jego naukowych dociekań — to prawdopodobna śmierć setek milionów ludzi i narzędzie terroru wobec innych państw.

    Mniej zorientowanym podpowiem, że inny wybitny rosyjski/radziecki uczony — laureat Nagrody Nobla Piotra Kapica  — nie zgodził się pracować w projekcie mającym na celu stworzenie najpotężniejszej broni masowego rażenia.

    Przebywając w Niżnym Nowgoródzie przez 72 godziny  miałem wrażenie obcowania z: pogmatwaną historią Rosji, problemami wielkiego naukowca,   pięknymi widokami urokliwie położonego miasta u zbiegu Wołgi i Oki oraz z fragmentem historii Polski. Stąd bowiem kupiec Minin i kniaź Pożarski wyruszyli wyzwalać Moskwę z rąk polskich interwentów.

    Blok mieszkalny w Niżnym Nowgoródzie, w którym zamieszkał Sacharow po zatrzymaniu 22 stycznia 1980 roku w Moskwie, nie różnił się od tego, który mnie przyszło oglądać z górą 38 lat później.

    Mieszkanie w 11 piętrowym /12 według rosyjskich standardów/ bloku z cegły, które mogłem zwiedzić — dziś istnieje w nim muzeum — nie jest żadną rekonstrukcją, tylko pozostałością tego w czym żył podczas zesłania Sacharow. Wyżej i niżej — mieszkania Sacharowa —  żyli ludzie, których porządek dnia wyznaczał rytm pracy ich zakładu pracy, dlatego wypadałoby przyprowadzać do tego mieszkania wielu mieszkańców z kraju nad Wisłą, aby mogli organoleptycznie przekonać się, że cela, w której żył na zesłaniu Sacharow nie różniła się niczym od ich „cel" rodzinnych we wszystkich blokowiskach z czasów PRL i bardzo wielu z czasów III RP.

    W muzeum, oprócz różnego rodzaju pamiątek po wielkim uczonym, pozostał wyjątkowy eksponat w postaci stołu, którego jedną wyłamaną nogę naprawiał sam Andriej Sacharow.

    Muzeum A.D.Sacharowa. Niżny Nowgoród.
    © Zdjęcie : Aleksander Kwaśniewski
    Muzeum A.D.Sacharowa. Niżny Nowgoród.
    Kiedy patrzysz na stolarskie dzieło tego wielkiego naukowca, to trudno oprzeć się wrażeniu, że wielcy ludzi mogą dokonać rzeczy, których 99,99% społeczeństwa światowego nie potrafi nawet wymyślić. Ale ci sami wielcy ludzie nie potrafią wykonać rzeczy, które dla 99,99% zwykłych zjadaczy chleba są codziennością i nie stanowi to dla nich żadnego problemu.

    Aleksander Kwaśniewski, polski publicysta, Moskwa — Niżny Nowogród  Warszawa

    Poglądy autora mogą być niezgodne ze stanowiskiem redakcji.

    Zobacz również:

    Ariadna Rokossowska: Rosja ma Putina, a Polska „zwykłego posła"
    Cmentarz Piskariowski w Petersburgu: Wieczny znicz i całe morze goździków
    Morawiecki nie zna granic
    Reportaż z kraju barbarzyńców
    Aleksander Kwaśniewski o Tolerancji polsko-rosyjskiej
    „Pożyteczna idiotka Putina" też ma swoje zdanie
    Agnieszka Piwar: „Zbrodnią" polskiej dziennikarki okazuje się chęć odkrywania Rosji"
    Tu mówi Moskwa!
    Aleksander Kwaśniewski: Czeczeńcy idą do przodu
    Tagi:
    zsyłka, polityka, muzeum, demokracja, bomba, Fundacja im. Aleksandra Gorczakowa, Andriej Sacharow, Adam Mickiewicz, Niżny Nowgoród, Oka, PRL, Wołga, ZSRR, Rosja, Moskwa, Polska
    Standardy społecznościDyskusja
    Komentarz przez FacebookKomentarz przez Sputnik
    • Komentarz