19:31 12 Grudzień 2018
Na żywo
    Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt i Józef Stalin w Teheranie

    „Polska karta" została rozegrana w Teheranie

    © East News / Everett Collection
    Opinie
    Krótki link
    Irina Czajko
    4344

    Niektórzy historycy oraz większość polskich obywateli uważają, że najważniejsze decyzje odnośnie granic i ustroju politycznego Polski po zakończeniu II wojny światowej zapadły na Konferencji jałtańskiej z udziałem „wielkiej trójki" - Józefa Stalina, Winstona Churchilla i Franklina Roosevelta.

    Jednak tak naprawdę wszystko zostało ustalone 75 lat temu na Konferencji teherańskiej z udziałem najwyższych przedstawicieli ZSRR, Wielkiej Brytanii i USA — podkreślił profesor Mariusz Wołos z Krakowa w wywiadzie dla radia Sputnik.

    Konferencja teherańska nie była dla Polski niczym dobrym, ponieważ bez pytania oficjalnego rządu polskiego, z którym dwa państwa uczestniczące w tej konferencji, czyli Stany Zjednoczone i Wielka Brytania utrzymywały stosunki dyplomatyczne, podjęto decyzje bardzo ważne i bardzo dla Polski niedobre — przede wszystkim zgodzono się na przesunięcie granicy na tzw. linię Curzona, jest to dzisiejsza granica wschodnia Rzeczpospolitej. Powtarzam — nie informując o tym rządu polskiego.

    Co więcej prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin Delano Roosevelt wyraźnie zastrzegł, żeby o tych decyzjach nie informować opinii publicznej, bo przeszkodzi mu to w zebraniu głosów polonii amerykańskiej w zbliżających się wyborach prezydenckich w 1944 roku. To wszystko, co się działo jest bardzo wymowne, natomiast trzeba mieć też świadomość, że mocarstwa zachodnie ustępowały Stalinowi, ponieważ w tym czasie Związek Sowiecki ponosił największy ciężar prowadzenia wojny przeciwko III Rzeszy.

    Nie było jeszcze II frontu, ten front pojawi się dopiero za kilka miesięcy, dlatego też Stalin, który przejął wtedy ten ciężar i skutecznie walczył z armiami niemieckimi na terenach swojego państwa — jest to już nie tylko po Bitwie staliningradzkiej, ale także po Bitwie na łuku kurskim — był tym, kto dyktuje warunki.

    Proszę też pamiętać, że jesienią 1943 roku istniały już zalążki polskich władz komunistycznych w postaci Związku Patriotów Polskich, który był traktowany przez Józefa Wissarionowicza Stalina jako przyszły, posłuszny mu rząd Rzeczpospolitej. Sprawa została w zasadzie przesądzona, tymczasem uważa się powszechnie, że te brzemienne w skutkach decyzje, niedobre dla Polski zapadły na Konferencji w Jałcie — nie, tak naprawdę zapadły na Konferencji Teherańskiej. I to chciałbym tutaj podkreślić.

    Można powiedzieć, że decyzje, które zapadły w Teheranie w 1943 roku ostatecznie przekreślały istnienie w tym przypadku nawet na papierze tzw. II Rzeczpospolitej, dlatego że miała ona zupełnie inne granice, niż granica przyszłej Polski, a te granice przyszłej Polski zostały tam właśnie wytyczone, przynajmniej jeśli chodzi o granicę wschodnią.

    Pałac w Liwadii, Jałta, Krym
    © Sputnik . Vladimir Astapkovich
    Oczywiście wtedy jeszcze nie mówiono dokładnie, co najwyżej sygnalizowano kwestię włączenia pewnych ziem niemieckich do Polski jako swojego rodzaju rekompensatę za utratę tego, co Polacy nazywają kresami wschodnimi. Ale to nie było jeszcze określone, określono to dopiero później i to nawet nie w Jałcie, a w Poczdamie. Co więcej niektóre rozwiązania przyjęto nawet jeszcze później.

    Także mamy tutaj do czynienia z faktyczną decyzją trzech mocarstw ws. kraju, który był pierwszą ofiarą agresji Hitlera i który jako pierwszy powiedział Hitlerowi zdecydowane „nie". Kwestie moralne, kwestie historyczne nie odgrywały tu żadnej roli — liczyła się polityka i interesy. I w Teheranie te elementy bardzo wyraźnie wzięły górę nad jakimikolwiek innymi. O żadnych sentymentach nie można tu oczywiście mówić.

    Natomiast dokonało się to, co w historii Polski zdarzało się niestety kilkukrotnie — złamano zasadę „nic o nas bez nas". Przecież to kto inny decydował o tym, jak będzie wyglądał przyszły zarys terytorialny państwa polskiego, a nawet jak będzie wyglądał jego ustrój, bo dla takich ludzi jak Churchill, już wtedy, jesienią 1943 roku jasne było to, że o ustroju przyszłej Polski będzie decydować Józef Stalin.

    Jako polski historyk zacząłem oczywiście od spraw polskich, natomiast znaczenie Konferencji teherańskiej było o wiele istotniejsze. Ustalono przede wszystkim, że niebawem zostanie otwarty II front na zachodzie Europy, który będzie także odciążeniem dla Armii Czerwonej, a także inne kwestie. Były też pomysły, sfinalizowane w kwietniu 1945 roku w San Francisco, to znaczy powołania do życia organizacji, która będzie stała na straży pokoju, ale która będzie lepiej zorganizowana niż Liga Narodów, bo tej ostatniej nie udało się wypełnić swojego podstawowego zadania w postaci uchronienia świata przed kolejną wojną. Zapadły tam decyzje bardzo istotne, kluczowe, które przesądziły też o dalszych losach II wojny światowej.

    Na pewno Konferencja w Teheranie była pierwszą wielką konferencją trzech przywódców i elementem cementującym koalicję antyhitlerowską. Jest to aspekt, o którym absolutnie nie można zapominać. Dla Polski wydarzenia, do których doszło w Teheranie i decyzje, które tam zapadły były oczywiście dramatyczne, przy czym zdecydowana większość Polaków, także tych, którzy byli wówczas członkami rządu na czele z premierem Stanisławem Mikołajczykiem nie miała świadomości, jak daleko te decyzje zostały już powzięte.

    Dowiedzieli się o tym dużo później, wtedy jeszcze nikt na ten temat nie mówił, także powiedziałbym, że jest to taki moment zwrotny nawet w dziejach świata, a na pewno w dziejach II wojny światowej, jednak Polacy zdali sobie z niego sprawę dopiero później.

    Zobacz również:

    Mel Gibson promuje 100-lecie odzyskania przez Polskę niepodległości
    „Polska odzyskałaby niepodległość niezależnie od rozwoju wydarzeń"
    100-lecie odzyskania niepodległości przez Polskę: To nie moja rocznica
    Urban: Niepodległość dziś dla Polski nie jest wartością (wideo)
    Polska bardziej proukraińska niż sami Ukraińcy. Niepotrzebnie
    Tagi:
    konferencja, polityka, granica, Franklin Roosevelt, Stalin, Winston Churchill, Teheran, ZSRR, Iran, Wielka Brytania, USA, Rosja, Polska
    Standardy społecznościDyskusja
    Komentarz przez FacebookKomentarz przez Sputnik
    • Komentarz