13:42 16 Grudzień 2018
Na żywo
    Czarna dziura

    Jak wygląda „uczta" supermasywnej czarnej dziury?

    © REUTERS / NASA
    Opinie
    Krótki link
    0 162

    Astrofizycy po raz pierwszy otrzymali szczegółowe zdjęcia otoczenia supermasywnej czarnej dziury w centrum odległej galaktyki w gwiazdozbiorze Panny i zobaczyli, jak zjada obłok pyłu i gazu. Zdjęcia i dane naukowe zostały opublikowane w czasopiśmie Nature.

    „Instrument GRAVITY po raz pierwszy pozwolił nam zobaczyć, jak wyglądają obłoki pyłu i gazu w otoczeniu czarnej dziury w centrum innej galaktyki. Pokazaliśmy, że gaz rzeczywiście nie stoi w miejscu, lecz obraca się wokół gigantycznej osobliwości" — opowiada Eckhard Strum z Instytut Pozaziemskiej Fizyki w Garching.

    Zagadki Wszechświata

    Supermasywne czarne dziury istnieją w centrum prawie każdej galaktyki. W odróżnieniu od czarnych dziur, które powstają na skutek zderzenia gwiazd, ich masa jest kilka milionów razy większa od Układu Słonecznego. Supermasywne czarne dziury co jakiś czas pochłaniają gwiazdy, inne ciała niebieskie i gaz, wyrzucają część pochłoniętej materii w postaci dżetów — snopków rozgrzanej plazmy poruszających się z szybkością okołoświetlną.

    Bynajmniej nie wszystkie czarne dziury zachowują się w taki sposób — na przykład obiekt znajdujący się w centrum naszej galaktyki Sgr A odznacza się mniejszym apetytem, nie ma dżetów i dysku akrecyjnego. Jedno z najważniejszych pytań w astronomii brzmi, w jaki sposób powstają i dlaczego niektóre czarne dziury nagle tracą apetyt lub raptownie go zyskują.

    Jak zauważa Sturm, uczeni od dość dawna spierają się o to, jak wygląda typowy „obiad" czarnej dziury, jak jej „dieta" wpływa na stan dysku akrecyjnego, pyłowo-gazowego „obwarzanka" z jej resztek, i co rozpędza w nim materię do szybkości okołoświetlnej.

    Z braku podobnych obiektów i wydarzeń w otoczeniu SgrA dyskusje te pozostawały do niedawna głównie udziałem teoretyków. Zmieniło się to w chwili, gdy do czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej zbliżył się obłok gazu G2, odkryty przez autorów materiału na początku tego dziesięciolecia.

    Sturm i jego koledzy „uzupełnili" te obserwacje po otrzymaniu pierwszych zdjęć otoczenia czarnej dziury w centrum galaktyki 3C 273, najjaśniejszego kwazaru widocznego na nocnym niebie. W odległym 1959 roku, w wyniku obserwacji tego gwiazdozbioru uczeni po raz pierwszy zrozumieli, że w jego centrum znajduje się supermasywna czarna dziura.

    Kosmiczny żarłok

    On stał się „celem" instrumentu GRAVITY — szczególnego systemu komputerowego łączącego od razu osiem dużych teleskopów optycznych w jedno większe wirtualne obserwatorium.

    Ten wirtualny teleskop o średnicy 130 metrów posiada niespotykaną dotąd rozdzielczość: potrafi dostrzec obiekt o długości lub szerokości 50 dni świetlnych z odległości kilku miliardów lat świetlnych. To w zupełności wystarcza, żeby dostrzec duże obłoki pyłu i gazu w otoczeniu 3C 273 i innych odległych kwazarów.

    W wyniku przeprowadzonych latem ubiegłego roku i wiosną tego roku obserwacji 3C 273 niemieccy astronomowie dostrzegli, że wokół kwazaru obraca się obłok gazu, oddalony od niego o 500-6000 jednostek astronomicznych równoważnych ze średnią odległością między Słońcem i Ziemią i mający dość pokaźne wymiary — w jego wnętrzu spokojnie zmieściłoby się kilkadziesiąt Układów Słonecznych. Po ustaleniu szybkości, z jaką obraca się wokół czarnej dziury astronomowie obliczyli jego dokładną masę. Okazało się, że jest jakieś 260 milionów razy cięższy od Słońca, co zgadza się z uprzednimi szacunkami dotyczącymi jego masy dokonanymi w czasie obserwowania prędkości obrotu gwiazd na peryferiach 3C 273.

    Sturm i jego zespół ma nadzieję, że dalsze obserwacje tego obłoku pomogą uczonym w ustaleniu, jak właściwie czarne dziury opanowują, zjadają i „wypluwają" materię i dlaczego ta ostatnia rozgrzewa się do nadzwyczaj wysokich temperatur. Odpowiedzi na te pytania są bardzo ważne. Bez nich nie zrozumiemy, co czeka w przyszłości Wszechświat i naszą Galaktykę.

    Zobacz również:

    Czarna dziura bez tajemnic (wideo)
    Jak będzie wyglądał koniec świata z kosmosu (foto)
    Apokalipsa blisko: odkryto superszybką czarną dziurę
    Tagi:
    czarna dziura
    Standardy społecznościDyskusja
    Komentarz przez FacebookKomentarz przez Sputnik
    • Komentarz