20:21 19 Listopad 2019
Т-55

Radziecki czołg T-55: i w Polsce, i w Libii, i w świecie postatomowym

CC BY-SA 2.0 / Eric Kilby / T-55 Tank
Opinie
Krótki link
Autor
3674
Subskrybuj nas na

W ubiegłym tygodniu media obiegły kadry, na których utrwalono czołg T-55, prący ulicami polskiego Pajęczna. Jak podawały media, 49-letni czołgista był pijany, a razem z nim w pojeździe był pasażer, któremu „czołgista” postanowił w taki sposób pokazać nocne miasto.

Czołg został odholowany na strzeżony parking, na koszt właściciela.

Za kierowanie pojazdem bez uprawnień i pod wpływem alkoholu oraz stworzenie bezpośredniego zagrożenia wypadkiem w ruchu kołowym kierowcy może grozić nawet do 8 lat pozbawienia wolności.

A dosłownie parę dni temu w Sieci pojawiło się nagranie z walki czołgów T-55 pomiędzy dwoma ugrupowaniami w Libii. I choć dla jednego z uczestników walka była opłakana w skutkach, jest rzeczą ciekawą, że czołg opracowany ponad 50 lat temu w dalszym ciągu bierze czynny udział w działaniach zbrojnych i – jak widzimy – jest w pełni skuteczny w walce z innymi czołgami i innym sprzętem pancernym.

Z nim nie zginiesz

T-55 został opracowany w 1957 roku w biurze konstrukcyjnym zakładu Nr 183 (obecnie „Uralwagonzawod”) na bazie czołgu T-54B w charakterze pierwszego czołgu dostosowanego do prowadzenia działań bojowych w warunkach użycia broni jądrowej. Po raz pierwszy w ZSRR na czołgu zainstalowano system ochrony przeciwatomowej, uruchamiający się automatycznie na rozkaz czujnika promieniowania rentgenowskiego, które powstaje przy wybuchu pocisku jądrowego.

Taki system razem z pancerzem i specjalnym podbiciem pomieszczeń wewnętrznych czołgu zapewniało przetrwanie załogi nawet w razie skażenia promieniotwórczego i pozwalało na prowadzenie działań bojowych na terytorium skażonym promieniowaniem w wyniku wybuchu jądrowego. Można powiedzieć, że T-55 stał się najdoskonalszą realizacją możliwości technologicznych budowy czołgów w latach 1940-1950.

Długowieczny czołg

T-55 został przyjęty na wyposażenie w 1958 roku, produkcja seryjna pojazdu ruszyła w trzech zakładach jednocześnie. Pojazd był produkowany w ZSRR do końca lat 70., co jest rekordem produkcji seryjnej dla tego okresu. Uważa się, że w sumie w ZSRR wyprodukowano 20 tysięcy czołgów T-55 różnych modyfikacji. Ponadto produkcja czołgów T-55 była prowadzona także za granicą – w Polsce, Czechosłowacji, Rumunii.

Zobacz również: Niezwykły start polskiego Mi-24 zszokował Amerykanów (wideo)

Pojazd mógł z powodzeniem rywalizować praktycznie z każdym innym czołgiem wyprodukowanym w latach 1950-1960, ale wraz z pojawieniem się w drugiej połowie lat 60. i 70. bardziej nowoczesnych czołgów typu T-62 i T-64 musiał oddać im palmę pierwszeństwa.

Tym niemniej czołg był modernizowany do połowy/końca lat 80. i jako jeden z pierwszych został wyposażony w pancerz aktywny i kompleks obrony aktywnej wozu bojowego.

Czym jest pancerz aktywny?

Pancerz aktywny wykorzystywany jest teraz na wszystkich czołgach. Przedstawia on sobą nieduże kontenery i płyty zawierające ładunek wybuchowy, który detonuje, gdy trafia weń rakieta lub pocisk, co zmniejsza oddziaływanie rażące na pancerz czołgu. Natomiast system aktywnej ochrony czołgu to swego rodzaju obrona przeciwrakietowa, na który składają się ładunki rażące podlatujące ku czołgu rakiety i pociski, wykryte przez specjalny system radiolokacyjny.

I w Rosji, i w ChRL

Na bazie czołgu T-55 utworzono wiele typów sprzętu wspomagającego – czołgowe układacze mostów i trałowce, opancerzone wozy ewakuacyjne, pojazdy inżynieryjne, ciągniki i ciężkie bojowe wozy piechoty. W 2010 roku T-55 został wykreślony z wojskowych rejestrów, ale ponad dwa tysiące czołgów T-55 w dalszym ciągu składowane są w arsenałach sił zbrojnych Rosji. Te czołgi mogą być dość operatywnie postawione w stan gotowości bojowej i użyte w razie konieczności.

Czołgi T-55 zostały dostarczone w różnych latach do ponad 70 krajów świata – zarówno w ramach eksportu z ZSRR, jak i eksportu z krajów, które produkowały T-55 na podstawie licencji, jak i reeksportu z tych państw, które otrzymywały T-55 wcześniej. Głównymi odbiorcami T-55 były oczywiście socjalistyczne i przyjazne Związkowi Radzieckiemu kraje, w tym Syria, Libia, ChRL, Kambodża, Etiopia.

Radziecki czołg, który dotarł do USA

Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że z czołgów T-55 korzystał Izrael. Do tego państwa czołgi tego typu nie były dostarczane z oczywistych względów, ale w czasie konfliktu izraelsko-arabskiego w 1967 roku Izraelici zniszczyli i zawładnęli 82 egipskimi czołgami T-55. W czasie wojny Jom Kipur (1973 rok) w Izraelici zdobyli kolejne kilkadziesiąt czołgów, które aż do lat 2000 znajdowały się na wyposażeniu izraelskiej armii. Za sprawą reeksportu czołgi T-55 trafiły też do USA – po 1991 roku zjednoczone Niemcy wysłały do Stanów Zjednoczonych kilka egzemplarzy T-55, a tam firma Cadillac Gage Textron opracowała nawet projekt głębokiej modernizacji czołgów T-55 – Jaguar.

Zobacz również: F-35 zwiększy zasięg lotu?

Jako podstawowa jednostka sił pancernych w wielu krajach T-55 brał udział w wielu wojnach i konfliktach. Radziecki T-55 brał udział w kryzysie berlińskim 1961 roku, w interwencji w Czechosłowacji w 1968 roku, a także stanowił podstawę sił pancernych ograniczonego kontyngentu wojsk radzieckiego w Afganistanie (1979-1989).

Zwycięstwo nad Chińczykami, klęska z rąk „swoich”

Tradycyjnym i największym odbiorcą radzieckiego sprzętu pancernego od lat 60. były Indie – pierwsze T-55 Indie otrzymały w 1966 roku i brały one udział w konflikcie indyjsko-pakistańskim w 1971 roku. Przy czym T-55 spotkały się tu z pakistańskimi T-54 i ich chińskimi analogami i doszczętnie je rozbiły.

Kolejnym dużym konfliktem, w którym brały udział T-55, była wojna irańsko-iracka. W tej wojnie po raz pierwsze czołgi T-55 zderzyły się z nowocześniejszymi irackimi T-72 i poniosły w konfrontacji z nimi klęskę. Chyba tak po raz pierwszy zderzyły się w walce radzieckie czołgi różnych generacji.

Bez toalety, za to niezawodny

W najnowszej historii czołgi T-55 znajdują się na wyposażeniu ponad 50 armii świata. Najczęściej są to maszyny, które przeszły i naprawę, i modernizację urządzeń łączności, pancerza i systemu zbrojeniowego. I oczywiście T-55 pozostaje czynnym uczestnikiem praktycznie wszystkich konfliktów w krajach trzeciego świata, należy do najbardziej długowiecznej radzieckiej spuścizny pancernej. Proszę tylko pomyśleć – ponad 60 lat na wyposażeniu i na tym jego historia się nie zakończy.

Zobacz również: NATO powinno bać się S-400

Tajemnica popularności T-55 tkwi w tym, że jest bardzo niezawodnym i prostym w użyciu pojazdem, który może znaleźć zastosowanie w każdych strefach klimatycznych – począwszy od najdalej wysuniętych na północ obszarach, a kończąc na dżunglach Indochin. Oczywiście w T-55 nie ma supernowoczosenych nowinek w rodzaju toalety. Jest za to sprawdzono technologiczna konstrukcja, niezawodny silnik i system zbrojeniowy, który zapewnił T-55 rozgłos i sławę. Nie bez powodu T-55 nazywany jest czasem mianem czołgu-żołnierza.

Poglądy i opinie zawarte w artykule mogą być niezgodne ze stanowiskiem redakcji.

Zobacz również:

Indie obronią się przed Pakistanem setkami rosyjskich czołgów
TOI: Indie kupują rosyjskie T-90, żeby wprawić Pakistan w „szok i trwogę”
Wybuchowa reakcja: jak działa dynamiczna obrona czołgu
Tagi:
ZSRR, Libia, Polska, Rosja, czołg, T-55
Standardy społecznościDyskusja
Komentarz przez FacebookKomentarz przez Sputnik
  • Komentarz