Widgets Magazine
09:34 20 Wrzesień 2019

Rynki, nieużytki i NATO: Jak kraje bałtyckie zadysponowały dziedzictwem wojskowym ZSRR

© Depositphotos / Kalab
Opinie
Krótki link
Autor
4493
Subskrybuj nas na

Po wycofaniu rosyjskich wojsk z krajów bałtyckich w połowie lat 90. na ich terytoriach pozostało wiele obiektów wojskowych. Obecnie niektóre z nich zostały porzucone lub splądrowane, inne przekształcono w muzea. Trzecią kategorię stanowią obiekty, które próbuje się dostosować do potrzeb NATO.

Gdy państwa bałtyckie wchodziły w skład Związku Radzieckiego, na ich terytorium rozmieszczono tysiące obiektów wojskowych. Tylko na samej Łotwie było ponad 1000 jednostek wojskowych, w których mieściło się około 600 obiektów, a łączna powierzchnia baz wojskowych przekraczała 10% całego terytorium Łotewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Państwa bałtyckie były forpocztą Związku Radzieckiego, w której skoncentrowane były znaczne siły. To grupa lotnicza, zgrupowanie polowe, siły obrony powietrznej, które w przypadku agresji ze strony Zachodu mogły stawić należyty opór" – powiedział w rozmowie z korespondentem Sputnika były naczelnik sztabu związku taktycznego sił powietrznych, wykładowca na wydziale lotnictwa (w latach 1980-1991) Akademii Wojskowej im. Michaiła Frunzego Anatolij Niekrasow, który po skończeniu Kaczyńskiej Wyższej Wojskowej Szkoły Lotniczej dla Pilotów w Stalingradzie (obecnie Wołgograd) odbywał służbę w krajach bałtyckich.

Anatolij Niekrasow
© Zdjęcie : Anatolij Niekrasow
Anatolij Niekrasow

W sumie było około 20 lotnisk przeznaczonych wyłącznie na użytek armii. Stacjonowały w nich grupy lotnicze stanowiące wsparcie wojsk, osłaniające je, atakujące tyły wroga i zaopatrujące jednostki w przypadku wybuchu konfliktu zbrojnego.

Były to myśliwce, bombowce, samoloty transportowe i lotnictwo dalekiego zasięgu. Wszystkie maszyny były skoncentrowane na tych lotniskach – wyjaśnił Anatolij Niekrasow. Jak dodał, te obiekty były budowane z betonu, asfaltu lub żelaza. Pierwsze miały status stacjonarny i były położone w obrębie takich dużych miast, jak Ryga, Szawle, Wilno, Tallin.

„W ich budowę zainwestowano niemałe pieniądze, co sprawiło, że mogły funkcjonować w dowolnej formie – z wojskowych mogły zamienić się w cywilne" – kontynuował rozmówca Sputnika. Lotniska, które powstały z metalowych płyt miały tymczasowy charakter: mogły być z łatwością rozmontowane i szybko zmontowane w innym miejscu.

Zamiast myśliwców – dacze

Na terytorium lotnisk było wiele budynków, w tym mieszkania dla oficerów i ich rodzin. Najlepszym tego przykładem jest lotnisko Rumbula, położone w odległości 11 km na południowy wschód od centrum Rygi. Na początku lat 50. ubiegłego wieku stacjonowała tam eskadra wówczas najnowocześniejszych radzieckich samolotów MiG-15 i MiG-17. Aktualnie hangary porosły trawą, betonowe podłogi zniknęły pod śmieciami, a wokół pojawiły się hektary domków letniskowych.

Wszystko zostało zdewastowane. Lotnisko zostało zamienione w rynek samochodowy. Podobnie zrobiły inne duże miasta, które nie były zainteresowane utrzymaniem takich obiektów. Zostały albo całkowicie zniszczone, albo zamieniono ich przeznaczenie – wyjaśnił Anatolij Niekrasow.

Czy NATO dybie na radzieckie obiekty wojskowe?

Podobny los spotkał łotewskie miasteczko wojskowe w Skrundzie. Zostało zbudowane pod koniec lat 60. XX wieku dla personelu wojskowego, który obsługiwał stację radiolokacyjną Dniestr-M. Było to zamknięte i tajne miasteczko. Jego oficjalna nazwa brzmiała „Kombinat”. Później pod Skrundą zbudowano inny radar – „Dniepr-M”. Obie stacje pracowały równolegle. W 1985 roku w Skrundzie rozpoczęto budowę nowoczesnej stacji radiolokacyjnej „Dariał-UM”, ale już w 1994 roku Łotwa demonstracyjnie zniszczyła ten obiekt.

Dwie inne stacje zostały zdemontowane w 1998 roku. Rok później miasteczko wojskowe oddano pod jurysdykcję Łotwy, a po upływie kolejnego roku zamknięte z powodu braku środków na jego utrzymanie. Jednak, jak w ubiegłym roku poinformował Sputnik Łotwa, Ministerstwo Obrony kraju zamierza zainwestować ponad 3 mln euro w rozbudowę i przystosowanie do współczesnych warunków tego byłego miasteczka wojskowego w Skrundzie w ramach NATO.

  • Porzucone łotewskie miasteczko wojskowe w Skrundzie
    Porzucone łotewskie miasteczko wojskowe w Skrundzie
    © Sputnik . Victor Petrovsky
  • Porzucone łotewskie miasteczko wojskowe w Skrundzie
    Porzucone łotewskie miasteczko wojskowe w Skrundzie
    © Sputnik . Victor Petrovsky
  • Porzucone łotewskie miasteczko wojskowe w Skrundzie
    Porzucone łotewskie miasteczko wojskowe w Skrundzie
    © Zdjęcie : Victor Petrovsky
  • Porzucone łotewskie miasteczko wojskowe w Skrundzie
    Porzucone łotewskie miasteczko wojskowe w Skrundzie
    © Sputnik . Oksana Dzhadan
1 / 4
© Sputnik . Victor Petrovsky
Porzucone łotewskie miasteczko wojskowe w Skrundzie

Aby we właściwy sposób przekształcić te obiekty, należy zainwestować w nie wiele wysiłku i środków, bo powstawały w innym celu, a będą chcieli zrobić coś zupełnie innego. Ponadto nic nie pozostało z komunikacji, środków łączności. Są to po prostu betonowe pudełka, które, nawet jeśli można je wykorzystać, nie są odpowiednie dla wielkich budowli NATO – ocenił Anatolij Niekrasow.

Jego zdaniem Sojusz nie jest zainteresowany przywróceniem i modernizacją obiektów powstałych w czasach radzieckich. „W krajach bałtyckich, na lotniskach Ämari w Estonii, Szawle na Litwie stacjonuje po zastępie sił dyżurujących i środków, które mogą znajdować się w strefie przygranicznej, a także bataliony piechoty i kilka czołgów. Myśliwce stacjonują na zasadzie rotacji ze wszystkich krajów NATO. W tym celu nie potrzebują ani wielkich schronów bombowych, ani punktów dowodzenia. Wystarczy konwencjonalna tymczasowa zabudowa" – powiedział Niekrasow.

Czy Łotwa pójdzie za przykładem Rosji?

Jednak – zdaniem rozmówcy Sputnika - porzucone lotniska wojskowe w krajach bałtyckich mogłyby zostać ponownie wyposażone na potrzeby cywilne. „Podstawą lotniska jest pas startowy. Stanowi fundament bazowania, wszystko inne jest wokół niego budowane. Jeśli został zbudowany solidnie i nadal istnieje, to dlaczego nie wykorzystać go do celów cywilnych? Ale tak się nie stało" - zaznaczył Anatolij Niekrasow.

Jak dodał, podobny pomysł Rosja wdrożyła na Krymie, gdy położone w odległości 10 km na północ od Symferopola lotnisko wojskowe przekazano na potrzeby cywilne. W ramach programu rozwoju Krymu zbudowano nowoczesny port lotniczy. Lotnisko stało się głównym tego typu obiektem na półwyspie, który może przyjąć każdy samolot.

„Kraje bałtyckie pozostaną rolnicze i folwarczne”

Niedawno na Łotwie zaczęto się interesować byłymi radzieckimi obiektami wojskowymi. Niektóre z nich postanowiono wykorzystać jako atrakcje turystyczne. Jak poinformował Sputnik Estonia, Stowarzyszenie Agroturystyki opracowało nawet mapę, na której zaznaczono prawie siedemdziesiąt obiektów wojskowych. Biznesmen Raivis Federovich zorganizował muzeum w radzieckim bunkrze wojskowym w dzielnicy Andrejosta w Rydze. Wśród eksponatów są stary telefon komórkowy KGB, urządzenie szyfrujące, maski przeciwgazowe i mundury wojskowe.

„Nic dziwnego, że głównym przesłaniem takich muzeów jest pokazanie «okupacji» państw bałtyckich przez wojska radzieckie. A o tym, że ożywiliśmy je, pozostawiliśmy potężne obiekty przemysłowe we wszystkich republikach bałtyckich, takie jak na przykład na Łotwie – Zakład Budowy Wagonów w Rydze (RVR), fabrykę produkującą odbiorniki radiowe VEF, Ryską Fabrykę Autobusów i wiele innych. Podnieśliśmy je do takiego poziomu, że produkty te cieszyły się globalnym popytem, co jest obecnie wykluczone. Dziś wszystko jest niszczone i zdewastowane, dziedzictwo wojskowe jest niszczone. Ponieważ państwa bałtyckie zajmowały się rolnictwem i folwarkami, nic się w tej kwestii nie zmieniło, a ponadto nie można nie zauważyć utraty połowy zasobów ludzkich. Ludzie wyjeżdżają stamtąd" - podsumował Anatolij Niekrasow.

Poglądy autora mogą być niezgodne ze stanowiskiem redakcji.

Zobacz również:

Amerykańscy wojskowi się roztyli
Polska żywność jedną z najtańszych w Europie
MSZ Rosji: ZSRR uratował europejską demokrację
MON komentuje wstrzymanie inwestycji Pentagonu w Polsce
Tagi:
dziedzictwo, armia, ZSRR, kraje bałtyckie
Standardy społecznościDyskusja
Komentarz przez FacebookKomentarz przez Sputnik
  • Komentarz