17:05 03 Sierpień 2020
Opinie
Krótki link
Autor ,
5381
Subskrybuj nas na

Tutaj walczono o wyzwolenie spod jarzma osmańskiego, budowano socjalizm, umacniano triumf komunizmu, a teraz porównują to do UFO i czerpią przyjemność z BASE jumpingu.

Może nie słyszeliście nic o Bułgarii, ale prawdopodobnie widzieliście ten obiekt na zdjęciach w Internecie. Jeśli wpisze się w Google w niektórych językach hasło „najsłynniejszy komunistyczny pomnik”, w wynikach wyszukiwania najprawdopodobniej pojawi się Buzłudża – Dom-Pomnik Komunistycznej Partii Bułgarii.

Brutalizm i Turcy

Pomnik znajduje się w centrum kraju, na wysokości prawie półtora kilometra. Ze szczytem, na którym stoi obiekt, wiąże się wiele ważnych wydarzeń w historii Bułgarii: tam w nierównej bitwie zginął Hadżi Dimityr i został ranny Stefan Karadża, którzy walczyli o wyzwolenie Bułgarii spod jarzma Imperium Osmańskiego; niedaleko tego miejsca znajduje się też Pomnik Wolności, poświęcony bitwie o przełęcz Szipka podczas wojny rosyjsko-tureckiej. Wreszcie, w sierpniu 1891 r. na szczycie góry ogłoszono utworzenie Bułgarskiej Socjaldemokratycznej Partii Pracy. Plany pomnika pojawiły się pod koniec lat 50., ale jego budowę rozpoczęto dopiero w 1974 r. i zakończono 7 lat później. Początkowo projekt nie przewidywał budynku do przyjmowania gości i organizowania imprez, ale później zdecydowano o stworzeniu domu-pomnika.

Obiekt wykonany w stylu brutalizmu, zawiera zarówno elementy antycznej architektury, jak i futuryzmu. Monument składa się z pylonu ze świecącą gwiazdą i ogromnej kopułowej konstrukcji przypominającej talerz. Przy budowie pracowało prawie 6 tys. osób, zużyto 70 tys. ton betonu, 3 tys. ton stali i 40 ton szkła.

Autorem projektu jest Georgi Stoilov. Przyszły architekt urodził się w 1929 roku, podczas II wojny światowej, w wieku 15 lat, przyłączył się do ruchu partyzanckiego. W 1954 roku Stoilov ukończył Moskiewski Instytut Architektury i rozpoczął karierę zawodową w radzieckim instytucie projektowym GlawProekt. To on zaprojektował budynek Bułgarskiego Radia Narodowego, a także wiele kompleksów hotelowych na bułgarskim wybrzeżu Morza Czarnego oraz w Sofii. Pełnił funkcję burmistrza stolicy i ministra rozwoju regionalnego. Słynny architekt jest założycielem i honorowym prezesem Międzynarodowej Akademii Architektury. Obecnie 91-letni Georgi Stoilov mieszka i pracuje w Sofii.

Wcześniej wszyscy pracowali

Zgodnie z ogólnie przyjętą wersją fundusze na budowę Buzłudżi zbierali sami obywatele Bułgarii. W wywiadzie dla Sputnika Georgi Stoilov to potwierdza.

Kiedy wezwano mnie do Komitetu Centralnego Bułgarskiej Partii Komunistycznej, powiedziano mi, że są pieniądze, że wszystko jest zagwarantowane, a ja im odpowiedziałem: nie potrzebuję waszych pieniędzy. Zorganizujemy akcję wśród mieszkańców Bułgarii, ludzie zbiorą pieniądze. Zebraliśmy 16 milionów (lewów), zbudowaliśmy go za 14 milionów, a dwa miliony przekazaliśmy przedszkolom i na podobne rzeczy.

Architekt uważa, że obecnie niemożliwe byłoby zebranie pieniędzy na obiekt o znaczeniu rządowym, ponieważ Bułgaria jest w bardzo złej sytuacji ekonomicznej.

„W tamtych czasach sytuacja była inna, epoka była inna. Wtedy pracowali wszyscy – Bułgarzy, Ormianie i Cyganie. Wszyscy ciężko pracowali. Wszyscy byli zmobilizowani, wszyscy pracowali z wielkim entuzjazmem. Teraz wszystko to się rozpada”.

„Mówi się, że w Chinach panuje komunizm, ale nie jestem pewien”

Pomnik uroczyście odsłonięto 23 sierpnia 1981 roku. W epoce, która nastąpiła po upadku reżimu socjalistycznego w 1989 roku, został zdewastowany: większość mozaik wewnątrz i na zewnątrz została zniszczona, podłoga z białego marmuru rozbita. Kopuła, na której widnieje sierp i młot, od dawna przecieka. Zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz na murach budynku widnieje graffiti, na ścianach można zobaczyć napisy w rodzaju „it’s just a head”, zamiast czyjegoś skutego wizerunku, „forget your past” w środku, oraz „never forget your past” na zewnątrz.

„O wymazaniu przeszłości – wszystko to wymyślił jakiś idiota” – ocenił Stoilov.

Dlaczego powinniśmy zapomnieć o Buzłudży? Ten szczyt to miejsce prawdziwej chwały. Historii nie wolno zapominać, to wspaniała przeszłość Bułgarii – dodał.

Bułgaria już dawno pożegnała się z ideologią komunistyczną. Jak mówi sam Stoilov, „komunizmu już nie ma. Nie ma go już w Rosji, ani w Bułgarii. Mówi się, że w Chinach panuje komunizm, ale nie jestem pewien”. Jednak dom-pomnik poświęcony temu ustrojowi przyciągał i przyciąga wielu turystów zupełnie poza kontekstem ideologicznym – swoim położeniem i skalą. Rosyjski fotograf Aleksander Bormotin, zwycięzca konkursu Chartered Institute of Building na Brytyjskim Uniwersytecie Architektury, przyznał, że przyjechał do Bułgarii w celu zrobienia jednego zdjęcia – pomnika Buzłudża.

Nie wiem dokładnie, co wywołało to zainteresowanie, ale niedawno w telewizji wyemitowano program i opowiadano, że z całego świata – z Argentyny, Meksyku, Kanady, Stanów, Francji i Anglii – skąd tylko ludzie nie przyjeżdżają, aby zobaczyć ten dom. Świetnie, niech przyjeżdżają. Szkoda, że pomnik jest w złym stanie – powiedział Stoilov.
Latający spodek? Niech tak będzie

Buzłudża jest popularna wśród miłośników sportów ekstremalnych, takich jak BASE jumping. Pod wrażeniem obiektu był również najsłynniejszy rosyjski roofer Witalij Raskałow.

Bułgarskiemu architektowi bardzo podoba się takie „utylitarne” wykorzystanie swojego pomysłu.

Niech będzie używany do wszystkiego, co pozytywne – podkreślił.

Z podobnym spokojem Stoilov odnosi się do bardzo krzywdzących porównań Buzłudży do UFO: „Być może naprawdę przypomina im latający spodek. Ale jako talerz nie został pomyślany. Zresztą, ludzie mogą myśleć, co chcą”.

Dom-pomnik nadal żyje życiem politycznym. Każdego roku pod koniec lipca Bułgarska Partia Socjalistyczna, spadkobierczyni partii komunistycznej, organizuje w Buzłudży wielkie święto dla swoich zwolenników i wszystkich chętnych.

Stoilov powiedział, że wcześniej czasami brał udział w tych wydarzeniach, ale w tym roku spotkanie zostało odwołane z powodu pandemii.

Symbol ludzkich aspiracji

Latem ubiegłego roku amerykańska Getty Foundation przyznała fundusze na badanie konstrukcji Buzłudży. Bułgarska architektka Dora Ivanova, twórczyni projektu renowacji obiektu, powiedziała, że te pieniądze zostały wykorzystane na zbadanie konstrukcji i stworzenie projektu odbudowy obiekt, tj. jego przeprofilowanie.

Pytany o to, dlaczego Amerykanie, a nie bułgarskie władze, dają pieniądze na Buzłudżę, Stoilov odpowiada – „skąd mam wiedzieć?”.

„Gmina Stara Zagora (gdzie znajduje się pomnik – red.) twierdzi, że ma dość pieniędzy na renowację” – mówi

Ale wymaga to decyzji Ministerstwa Kultury, że Buzłudża ma status pomnika. Nic więcej nie jest potrzebne. Ale nie ma takiej decyzji. Proponowałem (restaurację pomnika – red.) – nawet na piśmie. Oczekuje się, że takie posiedzenie Ministerstwa Kultury odbędzie się już niedługo i tam zapadnie decyzja o statusie. Miejmy nadzieję, że tak się stanie. Jeśli taka decyzja przejdzie, to znaczy, że (budynek – red.) jest tego wart – powiedział.

Bułgarski architekt wyjaśnił że profilowe ministerstwo decyduje, w jakiej formie przeprowadzić renowację pomnika: w oryginalnej lub np. w formie pomnika poświęconego wielkim Bułgarom od czasów Wielkiej Bułgarii i Pierwszego Królestwa Bułgarii w VII wieku do chwili obecnej. Samemu autorowi podoba się pomysł stworzenia muzeum, w którym ludzie mogliby zapoznać się z historią ruchu komunistycznego w Bułgarii.

Na stronie internetowej monumentu podkreśla się, że kształt pomnika odzwierciedla komunistyczną ideę nieskończoności i przyszłości. Stoilov twierdzi, że jego celem było stworzenie czegoś, co stanie się symbolem przede wszystkim ludzkich aspiracji.

„Dzięki ciężkiej pracy udało mi się to osiągnąć” – podsumował.

Poglądy i opinie zawarte w artykule mogą być niezgodne ze stanowiskiem redakcji.

Zobacz również:

„Putin bez smartfona – Europa bez 5G” i inne mity na temat sieci nowej generacji
„Czarnobyl” najlepszy
„Nie gaz dzieli narody, lecz narzucanie innym swojej woli”
Polska stała się dla Ukrainy „czerwoną strefą”
Wakacyjne plany na sierpień: co wybiorą turyści?
Tagi:
wojna z pomnikami, rewizja historii, UFO, II wojna światowa, Google, historia, architektura, pomnik, komunizm, Bułgaria
Standardy społecznościDyskusja
Komentarz przez SputnikKomentarz przez Facebook
  • Komentarz