17:36 10 Kwiecień 2021
Opinie
Krótki link
Autor ,
Wojna polsko-radziecka (7)
216113
Subskrybuj nas na

Stworzenie obiektywnego i całościowego obrazu wydarzeń wojny polsko-radzieckiej 1919-1921 umożliwiają specjalnie odtajnione z tej okazji dokumenty, które w ramach otwarcia wystawy historyczno-dokumentalnej „Wojna polsko-radziecka 1919-1921. Traktat ryski” po raz pierwszy zostają wprowadzone do obiegu naukowego.

Mówił o tym minister spraw zagranicznych Rosji Siergiej Ławrow, zwracając się za pośrednictwem połączenia wideo do gości na otwarciu w sali wystawowej archiwum federalnego w Moskwie wystawy historyczno-dokumentalnej, poświęconej konfrontacji zbrojnej i dyplomatycznemu rozwiązaniu konfliktu między Rosją Radziecką a Polską.

Jak podkreślił, w ramach przygotowania ekspozycji „udało się zebrać unikatowe materiały archiwalne naświetlające wydarzenia sprzed stu lat całościowo i w pełni, w tym wątki wcześniej uznawane za niewygodne i zatajone”.

Jak wcześniej informował Sputnik, w kilku salach wystawy „Wojna polsko-radziecka 1919-1921. Traktat ryski” znajdują się dokumenty historyczne, eksponaty muzealne, mapy działań wojennych, oryginalne ulotki i plakaty propagandowe (w języku polskim i rosyjskim), w tym oryginały legendarnych „Okien ROSTA” (były środkiem komunikacji używanym w Związku Radzieckim do przekazywania ważnych wiadomości oraz wpajania konkretnych przekonań i ideologii w umysłach mas) z osobistymi podpisami Władimira Majakowskiego, próbki obrazów i grafik, a także rzeczy osobiste Władimira Lenina, Feliksa Dzierżyńskiego i Siemiona Budionnego.

Minister spraw zagranicznych Rosji Siergiej Ławrow zwrócił się za pośrednictwem połączenia wideo do gości
© Sputnik . Jekaterina Biespałowa
Minister spraw zagranicznych Rosji Siergiej Ławrow zwrócił się za pośrednictwem połączenia wideo do gości

Historia powinna łączyć, a nie dzielić

„Wiele dokumentów, objętych specjalnym systemem przechowywania, zostało odtajnionych specjalnie na tę wystawę i po raz pierwszy wprowadzonych do obiegu naukowego. Pozwala to na stworzenie obiektywnego i całościowego obrazu wydarzeń tamtych lat, w tym kontekstu konfliktu i stanowisk stron na różnych etapach jego rozwoju, w celu lepszego zrozumienia tła podejmowanych decyzji polityczno-wojskowych. Pod tym względem wystawa ma duże znaczenie naukowe”- powiedział Siergiej Ławrow.

W swoim przemówieniu szef MSZ Rosji podkreślił również niedopuszczalność „upolitycznienia historii, jej tendencyjnych jednostronnych interpretacji, zwłaszcza wykorzystywania wydarzeń minionych dni do wąskich, samolubnych, oportunistycznych celów”.

Ta praktyka jest błędna i tylko przyczynia się do wzrostu napięć międzypaństwowych i pogłębiania braku zaufania. (...) Wychodzimy z założenia, że historia powinna łączyć, a nie dzielić. A wrażliwe tematy należy pozostawić wyspecjalizowanym, kompetentnym ekspertom. Mam nadzieję, że ta wystawa wniesie także swój wkład w odpolitycznione studium przeszłości – podkreślił Siergiej Ławrow.

Rząd Piłsudskiego intelektualnie odstawał od swojej epoki

Z kolei prezes Rosyjskiego Towarzystwa Historycznego Siergiej Naryszkin jest przekonany, że wystawa zajmie należne jej miejsce wśród kilku ciekawych wystaw historyczno-dokumentalnych przygotowanych przez Federalną Agencję Archiwalną Rosji w ostatnich latach i opowiadających o kluczowych wydarzeniach z historii połowy XX wieku. Są to zarówno układ monachijski, jak i okoliczności wybuchu II wojny światowej oraz współpraca przywódców Wielkiej Trójki - Józefa Stalina, Franklina Delano Roosevelta, Winstona Churchilla.

„Wojna polsko-radziecka, rozpętana przez rząd Józefa Piłsudskiego, doprowadziła do wielu ofiar po obu stronach, pochłonęła około 140 tysięcy ofiar i zakończyła się traktatem pokojowym w Rydze, który był grabieżczy dla Rosji Radzieckiej. Wynikało z niego, że zachodnia Białoruś i zachodnia Ukraina zostają oderwane od Rosji. Odzyskanie tych terenów było możliwe dopiero we wrześniu 1939 roku. Przy czym ludność rosyjskojęzyczna była poddawana represjom politycznym i ukierunkowanej polonizacji. Warszawa uważała rosyjskojęzycznych obywateli na tych terenach za ludzi drugiej kategorii” - mówił Siergiej Naryszkin.

Zwracając uwagę na zaprezentowane na wystawie dokumenty, prezes Rosyjskiego Towarzystwa Historycznego zaznaczył, że analiza polityki zagranicznej Polski w okresie międzywojennym „sugeruje, że rząd Piłsudskiego, polscy nacjonaliści, odstawali intelektualnie od swojej epoki, dążąc do odtworzenia imperium od morza do morza, podczas gdy europejskie imperia już upadły".

„Polska polityka zagraniczna była wówczas największą przeszkodą na drodze rządu radzieckiego do stworzenia w Europie systemu zbiorowego bezpieczeństwa wymierzonego w nazistowską agresję. Dziś, niestety, współczesna polityka zagraniczna Polski wyróżnia się pewnego rodzaju historycznym odstawaniem. Pod tym względem wernisaż jest nie tylko interesujący, ale i aktualny” - podkreślił Siergiej Naryszkin.

Wystawa Wojna polsko-radziecka 1919-1921. Traktat ryski”
© Sputnik . Evgenij Bijatov
Wystawa "Wojna polsko-radziecka 1919-1921. Traktat ryski”

Wojna polsko-radziecka albo polsko-bolszewicka?

Dyrektor naukowy Rosyjskiego Państwowego Archiwum Historii Społeczno-Politycznej Andriej Sorokin, odpowiadając na pytanie korespondenta Sputnika, jak właściwie powinno się określać wydarzenia z przeszłości, biorąc pod uwagę, że w polskiej historiografii używa się określenia wojna „polsko-bolszewicka”, powiedział, że Rosjanie obecnie nazywają ją „wojną polsko-radziecką, choć np. w historiografii radzieckiej znacznie bardziej rozpowszechniona i powszechnie akceptowana była „wojna radziecko-polska”.

„Przestawiamy te słowa nie przez przypadek, ale ze znaczeniem. W ten sposób pozycjonujemy strony konfliktu: inicjatywa konfrontacji zbrojnej, czy nam się to podoba, czy nie, należała do strony polskiej - przypomniał Andriej Sorokin.

Polityka Związku Radzieckiego w okresie międzywojennym była „szczerze antywojenna”

Z kolei rektor Moskiewskiego Państwowego Instytutu Stosunków Międzynarodowych Anatolij Torkunow zaznaczył, że wystawa „jednoznacznie pracuje na rzecz zbliżenia i dialogu - spokojna i polifoniczna analiza polityki kilku współczesnych państw Europy Wschodniej, które historycznie były częścią Rzeczypospolitej i państwa rosyjskiego”.

„Należy zaznaczyć, że polityka Związku Radzieckiego wobec wielostronnych inicjatyw dwudziestolecia międzywojennego była szczerze antywojenna. Jednoznaczna dominacja orientacji na traktat bilateralny najsilniejszych, jak próbują go teraz przedstawić, stała się częścią znacznie późniejszego okresu, ze względu na inną sytuację międzynarodową już w przededniu II wojny światowej” - wyjaśnił Anatolij Torkunow.

Jego zdaniem traktat pokojowy w Rydze i płynące z niego lekcje są przykładem udanej dyplomacji rosyjskiej, która dopiero zaczynała stawać na nogi.

„Widzimy, jak Moskwa umiejętnie zareagowała na zmiany, jakie zachodziły podczas dyskusji na konferencji w Rydze. To nie tylko stosunki radziecko-polskie, ale także sytuacja z Ukrainą, Białorusią, Litwa też była zaangażowana. Nasz kraj musiał znaleźć równowagę interesów, która pozwoliłaby na podpisanie tego traktatu, zapewniając pokój i spokój, choć tymczasowe - prawie na dwie dekady - na zachodnich i północno-zachodnich granicach Związku Radzieckiego” - mówił Anatolij Torkunow.

Wystawa Wojna polsko-radziecka 1919-1921. Traktat ryski”
© Sputnik . Evgeniy Biyatov
Wystawa "Wojna polsko-radziecka 1919-1921. Traktat ryski”
Nie było zwycięstwa: była porażka po obu stronach

Zdaniem doradcy prezydenta Federacji Rosyjskiej, przewodniczącego Towarzystwa Wojskowo-Historycznego Władimira Medinskiego, jeśli generalnie mówimy o wynikach wojny polsko-radzieckiej, to „zwycięstwa nie było, była to porażka po obu stronach – po stronie Polski i Rosji Radzieckiej. Traktat Ryski nikogo nie zadowalał”.

„Konieczne jest dalsze badanie okoliczności niewoli i śmierci jeńców, będących żołnierzami Armii Czerwonej. Ich liczba nie jest w pełni znana. Maksymalne szacunki są takie, że 75 tysięcy czerwonoarmistów z różnych powodów nie wróciło do domu. Najniższe polskie szacunki: około 20 tysięcy zmarło w niewoli w nieludzkich warunkach.

Należy rozumieć, że wydarzenia te są nie mniej dotkliwe dla stosunków polsko-rosyjskich niż problem katyński. Musimy o tym rozmawiać” – podkreślił Władimir Medinski.

Jak dodał, w 800. rocznicę urodzin świętego błogosławionego księcia Aleksandra Newskiego, który „wiele zrobił dla stosunków rosyjsko-zachodnich”, można byłoby się spodziewać od strony polskiej inicjatywy wzniesienia pamiątkowego krzyża w miejsce zniszczonej świątyni Aleksandra Newskiego w centrum Warszawy.

Władimir Medinski powiedział też, że „na polecenie rządu Piłsudskiego świątynia została wysadzona w powietrze i rozebrana, a marmurowe płyty z soboru zostały użyte do odbudowy budynków administracyjnych”.

„Marzenia o odbudowaniu świątyni przez Polskę pozostają marzeniami, ale w miejscu zniszczonego wybitnego dzieła kultury można by postawić przynajmniej pamiątkowy krzyż. Wzywam polskie władze do ustanowienia pamiątkowego krzyża, a jeśli miastu Warszawa brakuje funduszy, to myślę, że wspólnym wysiłkiem Rosyjskiego Towarzystwa Historycznego i Rosyjskiego Towarzystwa Wojskowo-Historycznego to zorganizujemy”- zaproponował Władimir Medinski.

Przypomnijmy: goście historyczno-dokumentalnej wystawy „Wojna polsko-radziecka 1919-1921. Traktat ryski” będą mogli zapoznać się też z bogatą ofertą kronik filmowych i fotograficznych. Wystawie towarzyszy również projekt internetowy, który zawiera pełnotekstowe elektroniczne kopie archiwalnych dokumentów znajdujących się w domenie publicznej.

Historyczno-dokumentalna wystawa została zorganizowana przez Rosarchiw, Rosyjskie Państwowe Archiwum Historii Społeczno-Politycznej oraz Rosyjskie Towarzystwo Historyczne. RIA Novosti i Sputnik Polska są oficjalnymi partnerami medialnymi wystawy.

Poglądy i opinie zawarte w artykule mogą być niezgodne ze stanowiskiem redakcji.

Tematy:
Wojna polsko-radziecka (7)

Zobacz również:

Katyń Pro Memoria
Duda: Katyń to dla Polaków walka o Prawdę i Pamięć
Gliński: Nie ma naszej zgody na postępowanie Rosjan w sprawie Katynia
Tagi:
wystawa, Wojna polsko-bolszewicka, Związek Radziecki, Polska, Rosja
Standardy społecznościDyskusja
Komentarz przez SputnikKomentarz przez Facebook
  • Komentarz