16:09 24 Październik 2020
Piszą dla nas
Krótki link
Autor
2271
Subskrybuj nas na

Majowie stworzyli najbardziej rozwiniętą kulturę Ameryki Środkowej, której rozkwit przypadł na epokę starożytnego Rzymu. Ale pod koniec IX wieku ich majestatyczne miasta opustoszały.

Nowe dane naukowe zmusiły do zrewidowania wcześniejszych hipotez dotyczących przyczyn upadku starożytnej cywilizacji.

Tajemnica miast Majów

Majowie żyli na Półwyspie Jukatan przez ponad czterdzieści stuleci. Najstarsze znaleziska pochodzą z drugiego tysiąclecia pne. A w pierwszym tysiącleciu mieli oni miasta.

Od 250 do 900 roku naszej ery Majowie rozkwitali. Mieli sztukę, naukę, architekturę, instytucje społeczne, pismo i kalendarz astronomiczny.

Ale między 810 a 1050 rokiem wszystkie miasta Majów opustoszały. Tikal, stolica królestwa Mutul, została opuszczona przez mieszkańców około 950 roku.

Prace archeologiczne na miejscu znaleziska
© Sputnik . Press-office of Yamalo-Nenets Autonomous Area Governor
Majowie nigdy nie byli zjednoczonym imperium. Ich miasta-państwa nieustannie toczyły wojny między sobą, a także z sąsiednimi królestwami, z których najpotężniejszym przez pięć wieków był Teotihuacan, położony na obszarze współczesnego Meksyku. Ale opuszczono go jeszcze wcześniej - pod koniec VII wieku. Historycy sugerują, że było to spowodowane konfliktem społecznym wywołanym katastrofami naturalnymi - erupcjami wulkanów i długotrwałą suszą.

Pierwsza wersja. Susza i niedobór wody

Analiza izotopowa osadów dennych jeziora Chichankanab w Meksyku wykazała, że na przełomie IX i X wieku wystąpiła ekstremalna susza. Naukowcy szacują, że roczna ilość opadów spadła o 50-70 procent, a wilgotność względna o dwa do siedmiu procent.

Jukatan doświadczył kolejnego szczytu suszy około 200 roku. Następnie, według archeologów, gwałtownie spadła populacja dużego miasta Majów, Seibal. A mieszkańcom Tikal udało się przystosować. Po stworzeniu systemu kanałów i zbiorników nawadniających przeszli wyłącznie na uprawę kukurydzy, która wymagała mniej wilgoci niż inne uprawy.

Ale to, zdaniem naukowców, nie pomogło podczas dłuższej suszy w IX wieku. Dopóki zbiorniki były pełne, do miasta przybywali ludzie z całej okolicy, cierpiący z powodu nieurodzaju przez kilka lat z rzędu. Kiedy skończyły się jedzenie i woda, ludzie udali się do dżungli.

Tę hipotezę potwierdza również fakt, że niemal jednocześnie z Tikal opustoszały wszystkie większe miasta na południu i w centrum Jukatanu, gdzie przez kilkadziesiąt lat nie padało, a przetrwały mniejsze osady na północy lub w górach, takie jak Caminalhuyu.

Druga wersja. Zatrucie rtęcią

Oryginalna wersja upadku Tikal została niedawno zaproponowana przez amerykańskich naukowców. Przeprowadzili geochemiczne i molekularne analizy genetyczne osadów z czterech głównych zbiorników wodnych miasta i stwierdzili, że w dwóch z nich, położonych w samym centrum, zawartość rtęci i fosforanów jest znacznie powyżej norm oraz są ślady trujących cyjanobakterii.

Woda o takich właściwościach nie tylko nie nadaje się do picia, ale jest zabójcza. Na podstawie analiz spektrometrycznych naukowcy doszli do wniosku, że źródłem rtęci był cynober, mineralny pigment używany przez Indian do produkcji czerwonej farby. Była używana do ozdabiania budynków, wyrobów z gliny i innych przedmiotów. Podczas burzy rtęć była wypłukiwana z pigmentu i osadzała się w zbiornikach przez wiele lat.

Co ciekawe, maksimum rtęci w zbiornikach wodnych występuje w okresie gwałtownego spadku liczby ludności miasta.

Jednocześnie autorzy przyznają, że oprócz dwóch skażonych zbiorników było kilka innych, z których mieszkańcy Tikal mogli czerpać wodę. I nie znaleziono tam żadnych szkodliwych zanieczyszczeń. Zatem ta wersja jest niejednoznaczna.

Trzecia wersja. Zawiodła dieta kukurydziana

Amerykańscy antropolodzy zbadali pięćdziesiąt pochówków starożytnej osady Kahal Pech w Belize. Według danych radiowęglowych niektóre z nich pochodzą z lat 735-400 p.n.e., a inne – z lat 800-850 n.e., czyli z okresu upadku.

Mierząc zawartość stabilnych izotopów węgla i azotu w kolagenie kostnym, naukowcy ustalili, co wówczas jedzono. Okazało się, że pierwsi Majowie mieli znacznie bardziej urozmaiconą dietę, która obejmowała oprócz kukurydzy inne rośliny, a także mięso dzikich zwierząt. W późniejszym okresie dieta składała się wyłącznie z kukurydzy.

Kukurydza to niewymagająca roślina, która rośnie nawet w upale, prawie bez wody. Podczas suszy Indianie po prostu nie mieli nic innego. Organizm człowieka przy tak monotonnej diecie staje się bardziej wrażliwy. Zdaniem antropologów Majowie mogli po prostu zdegenerować się na skutek złej diety.

Wersja czwarta. Wojna totalna

Majowie zawsze walczyli ze sobą. W annałach istnieje wiele zapisów o tym, że władca miasta zaatakował sąsiadów i pojmał ich przywódców.

Wcześniej uważano, że liczne wojny lokalne miały charakter epizodyczny i czysto rytualny – zaczęto brać jeńców na ofiary lub dla okupu za zakładników z rodzin elity. Również często w kronikach Majów wspomina się o konfliktach dynastycznych, kiedy to przedstawiciele różnych rodzin królewskich dzielili władzę. Jednak niedawne odkrycie amerykańskich naukowców zmusiło do ponownego rozważenia tego punktu widzenia.

Antropolodzy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, wraz z amerykańską Służbą Geologiczną, odkryli w osadach jeziornych w pobliżu starożytnego miasta Vinca w północnej Gwatemali dwucentymetrową warstwę węgla z końca VII wieku – kiedy Vinca, według źródeł pisanych, została zdobyta i spalona przez wojowników sąsiedniego miasta-państwa Naranjo. Niedługo przed tym Naranjo straciło część terytoriów, a jego królowa, która rządziła w imieniu swojego siedmioletniego syna, rozpoczęła kampanię wojskową mającą na celu zniszczenie konkurujących miast.

Badacze są absolutnie pewni, że ich odkrycie jest związane z tym wydarzeniem. Zbadali siedem metrów gruntu z laguny Ek'Naab, która gromadziła się przez tysiąc lat, i zobaczyli tylko jedną warstwę spalonego węgla, pochodzącą z okresu między 690 a 700 rokiem n.e. według analizy radiowęglowej. Wskazana w kronice data zajęcia Vincy to 21 maja 697.

Okazuje się, że Majowie, napadając na sąsiadów, nie tylko brali zakładników, ale także stosowali taktykę spalonej ziemi – podpalali wszystkie budynki i uprawy. Historycy znaleźli nawet w kronikach Majów specjalne słowo – puluuy, oznaczające spalenie miasta wroga.

I wiele więcej – masowe groby zabitych, ufortyfikowane miasta i wielkie armie, którymi chwalili się miejscowi królowie – sugerują, że Majowie byli bardzo wojowniczy i bezwzględni. To znaczy, według naukowców, że mogli w końcu eksterminować się nawzajem.

Nawiasem mówiąc, sam Tikal został podbity i spalony przez żołnierzy Teotihuacan w IV wieku. A przez cały VI wiek miasto walczyło o przywództwo w regionie z sąsiednim Calakmul i ostatecznie wygrało. Możliwe, że Calakmul popadł w ruinę właśnie z powodu przegranej wojny z Tikalem.

Wersja piąta i ostatnia. Wszystkie kłopoty naraz

Majowie nadal się kłócili. Najprawdopodobniej wyginęli przez kilka czynników naraz. Zebrane razem odmienne dowody historyczne malują następujący obraz.

Tikal stracił większość swojej populacji między 830 a 950 rokiem, kiedy według kronik prowadził totalne wojny zniszczenia z sąsiednimi miastami-państwami. W tym samym czasie region nawiedziła susza. Tłumy uchodźców napływały do miasta, które miało rezerwy wodne, co zaostrzało problemy metropolii. Ale woda była złej jakości i nie było wystarczającej ilości jedzenia. Rozpoczął się bunt. Upadła władza centralna. Tłumy przejęły królewskie pałace i monumentalne budowle, a na uroczystych placach miasta wzniesiono kryte strzechą chaty. Niektóre pomniki zostały zniszczone, inne były używane przez zwykłych ludzi do swoich rytuałów. Szacunek dla władców zniknął, ich groby zostały splądrowane. Wszystko to potwierdzają wykopaliska archeologiczne.

Na początku XI wieku miasto było całkowicie wyludnione. Dżungla szybko pochłonęła ruiny niegdyś wspaniałych budowli. Cywilizacja Majów zniknęła, ale sami Indianie nie. Nadal mieszkają na Półwyspie Jukatan i pamiętają swoją przeszłość. To Majowie wskazali XIX-wiecznym europejskim i amerykańskim odkrywcom, gdzie szukać starożytnych miast.

Poglądy i opinie zawarte w artykule mogą być niezgodne ze stanowiskiem redakcji.

Zobacz również:

Odkryto zaginiony pałac Azteków. Służył jako rezydencja Cortésa – foto
Najgłębsza inwazja człowieka w skorupę ziemską: 12 262 metrów w głąb Ziemi
Cywilizacja Majów wciąż zaskakuje: nowe odkrycie w Meksyku
Straszne odkrycie w podziemnym tunelu Azteków
Przyczyna zniknięcia Majów: odpowiedź kryła się w wodzie?
Tagi:
Meksyk, cywilizacja, Majowie
Standardy społecznościDyskusja
Komentarz przez SputnikKomentarz przez Facebook
  • Komentarz