04:19 29 Wrzesień 2020
Piszą dla nas
Krótki link
Autor
4431
Subskrybuj nas na

Ten pojazd bojowy miał pracować na styku dwóch żywiołów – powietrza i wody. Według niektórych parametrów może konkurować ze współczesnymi statkami, ale w tym przypadku teoria okazała się piękniejsza niż praktyka. Sputnik przedstawia historię ekranoplanu "Łuń".

Drżyjcie, Skandynawowie!

Spokojna noc gdzieś na północy Norwegii. Czas lokalny 02:25. Na małej łodzi trzech miejscowych rybaków sortuje połów. Ale co to za zbliżający się hałas? Jeszcze chwila – i krucha łódź zostaje dosłownie zdmuchnięta przez sześć nisko latających skrzydlatych statków, które atakują platformę wiertniczą, a następnie bombardują wybrzeże rakietami.

Jest to jedyny odnotowany przypadek użycia bojowego unikalnych radzieckich ekranoplanów "Łuń".

Ach tak, doszło do tego pod koniec pierwszej dekady XXI wieku, w grze „World in Conflict: Soviet Assault”.

Wróćmy do rzeczywistości. Jedyny na świecie rakietowy ekranoplan „Łuń” został niedawno dostarczony do Muzeum-Parku „Patriota” w Derbencie (Republika Dagestan) na południu Rosji. Transport samolotu przez Morze Kaspijskie trwał 14 godzin. Teraz „Łuń” będzie zachwycać dzieci i fanów sprzętu wojskowego.

500 km/h „kaspijskiego potwora”

Nazwałbym „Łuń” jednym z symboli radzieckiej potęgi militarnej. Chociaż, raczej tak – symbol potencjału i możliwości technicznych radzieckiego „przemysłu obronnego”. Jednak nigdy nie stał się on praktycznym systemem walki.

Ekranoplany (WIG) jako klasa sprzętu nadal uważane są bardziej za statki, woda jest ich naturalnym środowiskiem. Maszyny te mogą poruszać się po wodzie w zwykły sposób lub ślizgać się po niej. Jednak w głównym trybie operacyjnym ekranoplany latają nad powierzchnią wody, a także nad śniegiem czy lodem, wykorzystując efekt ekranu – pojawiającą się poduszkę powietrzną pod skrzydłem dużego obszaru podczas ruchu na małej wysokości.

Prace nad stworzeniem nowego typu technologii rozpoczęło w ZSRR specjalne biuro projektowe pod kierownictwem Rościsława Aleksiejewa – człowieka, który zrobił tyle samo dla rozwoju ekranoplanów, co dla kosmonautyki Siergiej Koroliow, który jako pierwszy wysłał człowieka w kosmos.

Tworzenie pierwszego dużego eksperymentalnego ekranoplanu KM ("Korabl-Makiet") rozpoczęto w 1964 roku. Powstał jako eksperymentalny prototyp do przetestowania możliwości zbudowania tak imponujących „latających statków”. Powszechnie mówi się, że na zachodzie maszynę nazywano „kaspijskim potworem”. Długość KM wynosiła 92 metry, rozpiętość skrzydeł 37 metrów, dziesięć silników odrzutowych miało rozpędzić „potwora” do 500 km/h. Kiedyś udało się podnieść go w powietrze z masą startową 544 ton. Był to wówczas rekord, który zaledwie kilkadziesiąt lat później zdołał pobić samolot transportowy An-225 "Mrija".

Посмотреть эту публикацию в Instagram

18 августа 2017 года в конференц-зале АО «ЦКБ по СПК им. Р.Е. Алексеева» состоялось собрание сотрудников и ветеранов предприятия, посвященное 50-летию полета первого в мире морского экраноплана «Корабль-макет». Генеральный директор Сергей Дементьев открыл собрание словами благодарности собравшимся в зале участникам, работавшим над проектом вместе с Ростиславом Алексеевым, за неоценимый вклад в развитие экранопланостроения, и напомнил о событиях того времени. Первый экраноплан конструктор Алексеев начал создавать в 1962 году. При этом он видел своей задачей совместить возможности обычного самолета и экранолета. По задумке, использовать технику предполагалось как над поверхностью воды, так и на высотке до 7500 метров. Для проверки возможностей экраноплана создали экспериментальную модель «Корабль-макет» (КМ), которую скоро зарубежные специалисты окрестили «Каспийский монстр», расшифровав по-своему заглавные буквы на борту судна. 14 августа 1967 года – экраноплан впервые достиг скорости отрыва и перешел в режим экранного полета. «Корабль-макет» имел размах крыла 37,8 метров, длину 92,4 метра, максимальную взлетную массу – 544 тонны, а скорость до 500 км/ч. В момент спуска на воду, состоявшийся 22 июня 1966 года, он стал самым крупным летательным аппаратом на планете на то время. На протяжении 13 лет «КМ» проходил испытания на Каспийском море, до тех пор, пока не потерпел аварию в 1980 году. Среди выступающих были ветераны ЦКБ, работавшие вместе с Алексеевым над этим проектом. Они дополнили воспоминаниями историю создания экраноплана. Без сомнения 60-е гг. стали временем первых триумфов отечественного экранопланостроения, создаваемого Ростиславом Алексеевым. Многие зарубежные специалисты пытались повторить его успех, но им это так и не удалось: результаты Алексеева намного опережали успехи любого конструктора в этой области. Уникальный научный опыт и конструкторский задел по «Кораблю-макету» успешно использован при создании боевых, спасательных и других экранопланов, над проектами которых сегодня работает коллектив предприятия. #ЦКБ #ЦКБпоСПК #КорабльМакет #Экраноплан http://www.ckbspk.ru/news/62/

Публикация от ЦКБ по СПК им. Р.Е. Алексеева (@ckbspk.ru)

Pierwszy lot odbył się 18 października 1966 roku, przy tym konstruktor Rościsław Aleksiejew sam pilotował swój wynalazek. Wysokość lotu wahała się od 4 do 14 metrów. Jednak w 1980 roku podczas lotu testowego, z powodu błędu pilota, KM rozbił się: na szczęście nie było ofiar, ale statek szybko zatonął i nie podjęto żadnych prób jego ratowania i odbudowy. Zapewne dlatego, że pracowano już nad nowymi maszynami, a odbudowa takiego „delikatnego” sprzętu pod względem kosztów robocizny jest podobna do budowy nowego ekranoplanu.

Niemniej jednak testy KM wykazały, że stworzenie ekranoplanów o tak imponujących wymiarach jest możliwe, a w ZSRR w latach 80-tych, już po śmierci wybitnego konstruktora Aleksiejewa, rozpoczęto programy budowy kilku maszyn bojowych tego typu.

Zaplanowano osiem maszyn, ale „Łuń” powstał tylko jeden

W ZSRR utworzono nawet jednostkę specjalną – 11. odrębną grupę lotniczą (ekranoplanów) Sił Powietrznych Floty Czarnomorskiej, która była uzbrojona m.in. w transportowo-desantowy ekranoplan A-90 "Orlionok", który mógł szybko przerzucić desant piechoty morskiej nie bojąc się pól minowych (z jakiegoś powodu miny przeciwokrętowe nie działają w powietrzu).

W tej grupie znalazł się również okręt rakietowy projektu 903 „Łuń” – w 1989 roku został przyjęty przez Marynarkę Wojenną ZSRR do próbnej eksploatacji na Morzu Kaspijskim. Dlaczego właśnie Kaspijskim? Prawdopodobnie dlatego, że w tamtym czasie było to faktycznie morze wewnętrzne ZSRR – z „nieradzieckich” krajów, omywało tylko wybrzeża Iranu. Ponadto w rejonie Morza Kaspijskiego jest tradycyjnie mniej sztormów niż w „prawdziwych” morzach.

W sumie zaplanowano osiem takich obiektów, ale ostatecznie „Łuń” został zbudowany w jednym egzemplarzu. Na „plecach” niósł 6 naddźwiękowych pocisków przeciwokrętowych "Moskit" o zasięgu do 120 km i prędkości 2800 km/h. Pojazd miał 73 metry długości i 44 metry rozpiętości skrzydeł. Jego prędkość sięgała 500 km/h, a zasięg – do 2000 km. Maksymalna masa startowa wynosiła 380 ton. Za lot odpowiadało osiem turbinowych silników gazowych NK-87.

Czy to „zabójca lotniskowca”?

Swoimi zdolnościami bojowymi „Łuń” przewyższał każdy mały statek rakietowy tamtych czasów – jego prędkość przekraczała prędkość najszybszego statku prawie 10 razy. Dla porównania: maksymalna prędkość brytyjskiego niszczyciela typu 45 o podobnej funkcji, który był produkowany w latach 2003-2013, wynosi 54 km/h.

Oczywiście podczas spotkania z konwencjonalnymi statkami ekranoplan miał pewne zalety i mógł strzelać do nich z daleka, oddalając się z dużą prędkością od pocisków przeciwokrętowych wystrzeliwanych w jego kierunku.

W prasie „Łuń” jest czasami nazywany „zabójcą lotniskowców”. To prawda, że jest to najczęściej pisane w rosyjskich mediach, na co niedawno zwrócił uwagę „Forbes” w artykule o ekranoplanach.

Jednak w przypadku lotniskowców nie jest to takie proste. Strefa obrony powietrznej tego statku (a raczej grupy uderzeniowej lotniskowca, ponieważ lotniskowce zwykle nie pływają samotnie) z reguły ma promień 500-700 kilometrów. To znacznie przekracza zasięg pocisków statku "Łuń".

Pomimo faktu, że „Łuń” porusza się prawie nad samą krawędzią wody, co teoretycznie sprawia, że jest niezauważalny dla radarów statków, wymiary ekranuoplanu są takie, że nie można go nazwać niepozornym.

Myślę, że w przypadku starcia statku „Łuń” z lotniskowcem i towarzyszącymi mu siłami, statek rakietowy zostałby odkryty, a następnie zniszczony przez samoloty lotniskowca na długo przed osiągnięciem linii własnego ataku. Chociaż oczywiście dla samolotów bazujących na lotniskowcach będzie to nieco trudniejszy cel niż zwykły statek, ale nie bardziej skomplikowany niż, na przykład, poddźwiękowy samolot uderzeniowy.

Ogólnie rzecz biorąc, przy masowym użyciu takich ekranoplanów przeciwko jednemu lotniskowcowi, istnieją pewne szanse na ukończenie misji, ale z pewnością nie w formacie jeden na jeden.

Dlaczego ekranoplany się nie przyjęły?

Teraz nie ma sensu o tym mówić, skoro jedyny „Łuń” został zesłany na wieczny odpoczynek. W armii radzieckiej ekranoplany nigdy nie zapuściły korzeni, potem rozpadł się ZSRR, nie było pieniędzy, pod koniec lat 90. rozwiązano specjalną grupę lotniczą ekranoplanów, a maszyny tego typu albo nie zostały ukończone, albo rozbiły się, albo zostały wysłane do muzeów. Z jakiego powodu?

Zastanówmy się punkt po punkcie:

  1. Ten pojazd jest bardzo nietypowy. „Centauryzm” ekranoplanu sprawia, że jest on trudny i kosztowny w produkcji, w którą ponadto muszą być zaangażowane jednocześnie dwie gałęzie przemysłu wojskowego. Dlatego na Zachodzie pomysły Aleksiejewa wzbudziły pewne zainteresowanie, były tam też projekty, ale potem obliczono, ile pieniędzy na to potrzeba i entuzjazm opadł.
  2. Ekranoplany mają ograniczony zasięg. Zużycie paliwa jest przy tym ogromne.
  3. Skuteczność ekranoplanów w zderzeniach bojowych z nowoczesnymi statkami i formacjami okrętowymi nie jest tak wysoka, jak to było w czasach, gdy te maszyny powstawały. Nowoczesne pociski przeciwokrętowe, radary, helikoptery na lotniskowcach – wszystko to zwiększa możliwości walki statków z ekranoplanami.

Jeśli jednak zamkniemy oczy na rzeczy praktyczne i skoncentrujemy się tylko na „czystej” nauce, to okazuje się, że mamy niesamowicie ciekawą maszynę o cechach w pewnym stopniu wyprzedzających swoje czasy.

Być może dlatego rosyjskie struktury siłowe od połowy 2000 roku zapowiadają różne programy odrodzenia ekranoplanów – zarówno dla celów wojskowych, jak i cywilnych. W 2018 roku wicepremier Jurij Borysow odpowiedzialny za uzbrojenie powiedział, że w Rosji do 2027 roku pojawi się prototyp ekranoplanu „Orlan”, wyposażony w broń rakietową do patrolowania wód obszarów morskich. Można również przyjrzeć się interesującym osiągnięciom Centralnego Biura Konstruktorskiego Statków na Podwodnych Skrzydłach im. Aleksiejewa.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

10 февраля в Нижегородском академическом театре оперы и балета им. А.С. Пушкина, в рамках празднования 100-летнего юбилея великого советского конструктора Ростислава Алексеева, АО «ЦКБ по СПК им. Р.Е. Алексеева» (ЦКБ) организовало торжественные мероприятия, посвященные жизни и деятельности гениального конструктора – основателя ЦКБ, его судам, современным перспективным проектам ЦКБ. В холле театра был установлен макет перспективного проекта экраноплана А-050-742d. Новое судно представляет собой 54-тонный экраноплан вместимостью до 100 человек и грузоподъемностью до 9 т, максимальная дальность полета – 5 тыс. км, максимальная высота – 3 тыс. метров. В ходе презентации Председатель Совета директоров ЦКБ - генеральный конструктор Георгий Владимирович Анцев дал комментарии по данному проекту: «Современный экраноплан можно будет эксплуатировать даже в самых суровых условиях, он может применяться как для перевозки пассажиров, так и для транспортировки грузов. Еще одно из его назначений — выполнение специализированных задач МЧС и других служб быстрого реагирования». В 2017 году ЦКБ заканчивает техническое проектирование экраноплана и в кооперации со своими стратегическими партнерами и соинвесторами рассматривает вопрос начала строительства. Один из основных партнеров и соинвесторов данного проекта – санкт-петербургская компания АО «НПП «Радар ммс». Продолжение читайте на нашем сайте: http://www.ckbspk.ru/news/48/ #ЦКБпоСКП #цкбспк #РостиславАлексеев100 #НижнийНовгород #НН #nnov #nn #Алексеев #губернаторНО #Шанцев #Анцев #Минпромторг #Валдай45Р

Публикация от ЦКБ по СПК им. Р.Е. Алексеева (@ckbspk.ru)

Ważne, aby nie zapomnieć o tym, co powiedział sam genialny radziecki wynalazca Rościsław Aleksiejew. Uważał on, że kryterium prawdy dla inżyniera to seryjna produkcja jego produktu.

Poglądy i opinie zawarte w artykule mogą być niezgodne ze stanowiskiem redakcji.

Zobacz również:

Kolejna próba startu japońskiej rakiety zakończyła się fiaskiem – wideo
System rakietowy „Kindżał”: Superszybki zabójca lotniskowców
Przestrzelą lotniskowiec: amerykańskie media o rosyjskich pociskach Cyrkon
Tagi:
powietrze, woda, bojowy system zrobotyzowany, wóz bojowy, bojownik, ZSRR, uzbrojenie, wojsko
Standardy społecznościDyskusja
Komentarz przez SputnikKomentarz przez Facebook
  • Komentarz