00:24 26 Styczeń 2020
Polska
Krótki link
12411
Subskrybuj nas na

Głos ofiar i świadków zagłady, a także ich dzieci i wnuków stanie się motywem przewodnim wydarzenia, które obejmie prawie 300 placówek w kilkudziesięciu krajach świata. Specjalny pokaz amerykańsko-polskiej koprodukcji „Kto napisze naszą historię?", odbędzie się w Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu.

Auschwitz
© Sputnik . Valeriy Melnikov
Transmisja filmu, opowiadającеgo o losach Archiwum Getta Warszawskiego, odbędzie się 27 stycznia. Święto zostało uchwalone 1 listopada 2005 roku przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w celu uczczenia pamięci ofiar pochodzenia żydowskiego, wymordowanych w czasie II wojny światowej przez nazistowskie Niemcy. Datę obchodów wyznaczono zaś na 27 stycznia — rocznicę wyzwolenia obozu zagłady Auschwitz-Birkenau przez Armię Czerwoną w 1945 roku.

Za drutem kolczastym wyzwolenia doczekało się około 7 tys. więźniów. Żołnierze radzieccy znaleźli w obozie około 600 zwłok ludzi, zastrzelonych przez esesmanów w trakcie wycofywania się z Auschwitz oraz zmarłych z wycieńczenia. To zaledwie znikoma liczba ofiar tej fabryki śmierci: jak szacują historycy, w ciągu niespełna 5 lat istnienia w Auschwitz zginęło od 1 do 1,5 miliona ludzi. W tym 70-75 tys. Polaków i około 15 tys. radzieckich jeńców wojennych. Większość, czyli około 1-1,35 mln stanowili Żydzi.

W tłumaczeniu słowo holokaust oznacza «całospalenie". Dokładnej liczby jego ofiar nie zna nikt. Cyfra, jaką orientacyjnie podają historycy, to ok. 6 mln osób. Właśnie tylu Żydów zamordowali naziści w czasie II wojny światowej — jedną trzecią całej całej populacji tego narodu.

Ogłaszając Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, Zgromadzenie Ogólne ONZ  odrzuciło w ten sposób nieuznawanie Holokaustu jako wydarzenia historycznego.

Prawie 74 lata dzielą nas od zakończenia II wojny światowej Jest coraz mniej świadków, którzy mogliby opowiedzieć o tych najmroczniejszych wydarzeniach XX wieku. Tymczasem kolejne pokolenia podejmują próby zrozumienia tamtych tragicznych doświadczeń — umożliwiają im to zachowane archiwa.

Tajne Archiwum Getta Warszawskiego pomogło w stworzeniu filmu pt. „Kto napisze naszą historię?", który powstał na podstawie książki amerykańskiego historyka Samuela D. Kassowa. Jest to fabularyzowany dokument o organizacji Oneg Szabat — Radość Soboty. Przedstawiając film Anna Majchrowska z Żydowskiego Instytutu Historycznego wyjaśnia, że Oneg Szabat to grupa, powołana w czasie okupacji przez historyka Emauela Ringelbluma w celu dokumentowania życia społeczności żydowskiej w warszawskim getcie i w Polsce. "Ważne było dla Emanuela Ringelbluma, żeby dokumentować los każdego człowieka, żeby powstał dokument, który na bieżąco nam pokaże, co ludzie myśleli, czego się obawiali, jakie były dowcipy w getcie, jak wyglądało to życie z punktu widzenia każdej pojedynczej osoby" —powiedziała Anna Majchrowska

Archiwum zawiera prawie 30 tysięcy dokumentów. Tuż przed wybuchem powstania w getcie podzielono je na trzy części i zakopano. Do tej pory odnaleziono dwie z nich.

Archiwum Ringelbluma zostało wpisane na Listę Pamięci Świata UNESCO jako zabytek światowego dziedzictwa. Jest ono unikalnym zbiorem dokumentów, stanowiących jedno z najważniejszych świadectw zagłady polskich Żydów.

Film pt. „Kto napisze naszą historię?" wyreżyserowała Roberta Grossman, jako producentka wsparła ją Nancy Spielberg, młodsza siostra Stevena Spielberga.  W jednym z wywiadówpowiedziała: „ Po stworzeniu przez mojego brata Stevena przejmującego filmu pt. «Lista Schindlera », a następnie założeniu Fundacji Zapisu Historii Ocalonych z Szoah, poczułam wewnętrzny przymus, aby tworzyć filmy takie jak «Kto napisze naszą historię», które dzielą się tymi niesamowitymi opowieściami ze światem".

Dziś losy zbioru stały się tematem produkcji filmowej, która powstawała w Warszawie. Główne role zagrali Piotr Głowacki, Jowita Budnik i Wojciech Zieliński.

27 stycznia projekcje filmu odbędą się w kinach, instytucjach naukowych i kulturalnych, bibliotekach, synagogach w krajach Europy, Australii, Ameryki i w Centrach Informacji ONZ od Belgii po Namibię oraz Trynidad i Tabago. W Polsce film będzie można oglądać tego dnia w Muzeum Auchwitz-Birkenau, Żydowskim Instytucie Historycznym i Muzeum Historii Żydów Polskich Polin. Później projekt trafi do dystrybucji.

Jak poinformowano, zostanie pokazany również w rosyjskim Jekaterynburgu.

A w Moskwie dokumenty i dzienniki byłych więźniów stały się fundamentem wystawy pt. „Anna Frank. Pamiętniki Holokaustu", przygotowanej przez Muzeum Żydowskie i Centrum Tolerancji.

W latach II wojny światowej wielu Żydów prowadziło pamiętniki, ale zachowało się tylko niewiele z nich: osobiste releacje były niszczone jako autentyczne dokumenty historyczne, będące świadectwem zbrodni. Projekt opowiada historie sześciu nastolatek, m.in. Rutki Laskier i Mary Berg, które zapisywały swoje wspomnienia z getto i stref okupacji na terytorium Polski.

Mirosław Bałka, Winterreise, 2003
Mirosław Bałka / Balka_c MB 2
Mirosław Bałka, "Winterreise", 2003
Przetłumaczony na 67 języków pamiętnik Anny Frank to klasyka literatury, opisującej Holokaust. Anna prowadziła go od 1942 roku, ukrywając się przed nazistami w Amsterdamie, ale w 1944 roku całą jej rodzinę wysłano do obozu koncentracyjnego, gdzie dziewczynka zmarła na tyfus.

„Polską Anną Frank" nazywana jest Rutka Laskier. Jej rodzina mieszkała w Będzinie na Śląsku, dziewczynka zaczęła prowadzić pamiętnik na początku 1943 roku, kiedy w mieście zostało założone getto. Jeden z pierwszych wpisów poświęcony jest selekcji Żydów, którzy mają trafić do obozu zagłady Auschwitz.

Pamięci Ofiar Holokaustu. Moskwa
© Zdjęcie : Służba prasowa Rosyjskiego Kongresu Żydowskiego
Niesamowite jest to, jak zwykłe życie dorastającej dziewczyny przeplata się z całym okropieństwem getta, którego ona nie chce i nie może zrozumieć — właśnie dlatego głównym motywem przewodnim jej zwierzeń jest nadzieja. Rutka opisuje przemoc i barbarzyństwo faszystów oraz swoje odczucia: „Piszę o tym, jakby nic się nie stało. Jestem przecież młoda, mam 14 lat i jeszcze wielu rzeczy w swoim życiu nie widziałam, a już jestem taka obojętna… Zmieniam się w zwierzę, które czeka na śmierć". Rutka nie mogła przewidzieć, że jej zwierzenia zostaną kiedykolwiek opublikowane. Ukryła pamiętnik pod schodami w domu swojej koleżanki. Znaleziono go po 63 latach…

Na moskiewski projekt składają się autobiograficzne teksty, przepełnione rozterkami młodości, fotografie, pamiątki historyczne i instalacje dźwiękowe. Historyczne i emocjonalne wspomnienia z pamiętników zostały zinterpretowane przez współczesnych malarzy. Na wystawie przedstawiono obrazy słynnych arystów, dla których Holokaust, istota przemocy i pamięć o ofiarach stały się jednym z centralnych tematów ich twórczości.

Jest to m.in. Rosjanin Chaim Sokoł, francuski artysta intermedialny Christian Boltanski, protagonista akcjonizmu wiedeńskiego Hermann Nitsch i niemiecki malarz Anselm Kiefer. Trzy prace z serii przedstawił także słynny polski rzeźbiarz Mirosław Bałka.

Powstały one po wizycie artysty w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau i są poświęcone pamięci — osobistej i historycznej. Tak bardzo tragiczne wydarzenia, jak II wojna światowa, stają się stopniowo pomnikiem, a związane z nimi uczucia się zacierają.

Mirosław Bałka jest temu przeciwny, próbuje ocalić najbardziej znaczące fragmenty dawnych wydarzeń, aby ponownie nas poruszyły, i aby nigdy nie powtórzono tragicznych błędów przeszłości.

Mirosław Bałka, Winterreise, 2003
Mirosław Bałka / Balka_c MB 3
Mirosław Bałka, "Winterreise", 2003
Odpowiadając na pytanie, dlaczego sięgnął po temat Holokaustu, artysta odparł: „Poczułem wstyd, że tak mało o tym wiem". Pewnego dnia w 1942 roku z jego rodzimego Otwocka wywieziono 8 tys. Żydów, czyli 75% społeczności żydowskiej — wspomina rzeźbiarz.

Auschwitz
© REUTERS / Kacper Pempel
„Kiedy byłem uczniem, nikt nam o tym nie opowiadał. I dopiero po 1989 roku zaczęto mówić o tym otwarcie. Będąc artystą musiałem się wypowiedzieć, zwrócić uwagę na tę historię. I właśnie dlatego zająłem się tym, czego sam nie przeżyłem".

Zobacz również:

Izraelski historyk oskarża: Tu próbują zapomnieć o Holokauście
Merkel: Niemcy ponoszą odpowiedzialność za Holokaust
„Holokaust: unicestwienie, wyzwolenie, ratunek"
Tagi:
ofiary, Holokaust, Żydzi, getto, archiwum, film, Dzień Pamięci Ofiar Holokaustu, Auschwitz-Birkenau, Izrael, USA, Rosja, Warszawa, Polska
Standardy społecznościDyskusja
Komentarz przez FacebookKomentarz przez Sputnik
  • Komentarz