Widgets Magazine
08:18 20 Wrzesień 2019
Uroczystości pamiątkowe na terenie byłego obozu koncentracyjnego Crveni Krst

77. rocznica pierwszej w Europie masowej ucieczki z obozu koncentracyjnego

Сергей Глущенко
Świat
Krótki link
180
Subskrybuj nas na

Dwunastego lutego w serbskim mieście Nisz odbyły się uroczystości upamiętniające 77. rocznicę powstania w obozie koncentracyjnym Crveni Krst, w rezultacie którego grupie więźniów udało się uciec przed nieuchronnym rozstrzałem i przyłączyć do oddziałów partyzanckich.

Nazwa obozu Crveni Krst (niem. Anhalter Lagerdes Nisch lub Lager Nich) oznacza „Czerwony Krzyż", jednak z miłosierdziem to miejsce nie ma absolutnie nic wspólnego.

Początkowo 9 kwietnia 1941 roku w magazynach i koszarach, położonych w strefie przemysłowej Niszu, Niemcy zorganizowali obóz dla jeńców wojennych. Jednak liczba żołnierzy zaczęła szybko maleć, nie bez pomocy masowych kaźni: Niemcy rozstrzeliwali 100 serbskich jeńców za każdego zabitego żołnierza Wehrmachtu i 50 za każdego rannego.

Po napaści na Związek Radziecki „Crveni Krst" zmienił się najpierw w więzienie, a we wrześniu w obóz koncentracyjny, gdzie przetrzymywano Żydów, Cyganów i różnych „wrogów Rzeszy" — przy czym zarówno „czetników" (powstańców-monarchistów), jak i serbskich partyzantów-komunistów, którzy dzielili się jeszcze na „pięć kategorii".

W październiku 1944 roku, przed wyzwoleniem obozu, Niemcy zniszczyli archiwa i większość dokumentacji obozowej. Według różnych źródeł z 30-40 tys. więźniów, którzy przewinęli się przez „Crveni Krst", w ciągu 3,5 roku około 10 tys. zostało rozstrzelanych na pobliskim wzgórzu Bubanj.

Kadr z filmu Sobibór
© Zdjęcie : Patriot Production (2018)
Kurator otwartego na miejscu obozu kompleksu muzealnego Nebojsa Ozimic w swoim komentarzu dla serbskiego portalu Blic w 2016 roku podkreślił, że w obozie mieszkały dzieci, wobec których naziści stosowali dość niezwykłą praktykę: ojciec mógł uwolnić swoje dziecko, dobrowolnie zajmując jego miejsce.

Opowiadał również o pojedyńczych celach, których zimna podłoga była całkowicie pokryta drutem kolczastym: więźniowie nie mogli ani usiąść, ani się położyć, a brak snu sprawiał, że szybko zaczynali tracić zmysły. W swojej monografii „Obóz Crveni Krst" z 2011 roku Ozimic pisał, że masowe rozstrzały odbywały się według ustalonego grafiku: we wtorki i piątki. Jednak 12 lutego 1942 roku w czwartek, grupa więźniów postanowiła nie czekać do piątku, który mógł być już ostatnim w ich życiu.

 

Kurator ekspozycji kompleksu memorialnego „12 lutego" w wywiadzie dla Sputnika opowiedział o pierwszej masowej ucieczce z nazistowskiego obozu koncentracyjnego:

  • Wystawa Twarze łagru na terenie byłego obozu koncentracyjnego Crveni Krst w Niszu
    Wystawa "Twarze łagru" na terenie byłego obozu koncentracyjnego "Crveni Krst" w Niszu
    Сергей Глущенко
  • Wystawa Twarze łagru na terenie byłego obozu koncentracyjnego Crveni Krst w Niszu
    Wystawa "Twarze łagru" na terenie byłego obozu koncentracyjnego "Crveni Krst" w Niszu
    Сергей Глущенко
1 / 2
Сергей Глущенко
Wystawa "Twarze łagru" na terenie byłego obozu koncentracyjnego "Crveni Krst" w Niszu

„Wieczorem 12 lutego w czasie wieczornego spaceru więźniowie rzucili się w stronę bramy obozu. Niemcy wiedzieli już jednak o ich planie i zablokowali bramę. Wtedy więźniowie zaczęli przedostawać się na zewnątrz przez drut kolczasty. Ze 147 uczestników ucieczki 105 udało się wyrwać z obozu i przeniknąć do oddziałów partyzanckich, 42 osoby zostały zabite".

W książce Miroslava Milovanovica z 1984 roku pt. „Obóz Crveni Krst" przytoczono wspomnienie świadka tamtych wydarzeń: „Śnieg (…) był czerwony od krwi. Trzywarstwowe ogrodzenie z drutu kolczastego było rozerwane w kilku miejscach, jak na polu bitwy. Później wyprowadzono grupę Żydów z łopatami i motykami, żeby wykopali doły, w których po obiedzie pochowano ciała zmarłych więźniów".

Jak twierdzi rozmówca Sputnika, było to pierwsze powstanie w obozie koncentracyjnym w całej okupowanej Europie. Odwaga nieuzbrojonych, wycieńczonych ludzi, którzy chcieli wydostać się na wolność za wszelką cenę albo umrzeć, drogo kosztowała pozostałych więźniów: po masowej ucieczce w Niszu rozstrzelano około 1000 osób — po 100 zabitych na każdego zbiega.

W 1969 roku na miejscu obozu koncentracyjnego „Crveni Krst" zostało otwarte „Muzeum12 lutego". W tym roku uroczystości upamiętniające wydarzenie zostały zorganizowane przez Międzynarodowe Centrum ds. Zachowania Dziedzictwa Kulturowo-Historycznego w Europie Wschodniej „Memoriał" przy wsparciu Ministerstwa Kultury Serbii i władz miasta Nisz.

Uroczystości pamiątkowe na terenie byłego obozu koncentracyjnego Crveni Krst
Сергей Глущенко
Uroczystości pamiątkowe na terenie byłego obozu koncentracyjnego "Crveni Krst"

Zobacz również:

Obóz koncentracyjny Auschwitz obchodzi 73. rocznicę wyzwolenia
„Obóz Auschwitz stał się głównym tematem mojego pisarstwa”
Za użycie sformułowania "polski obóz koncentracyjny" może czekać was kara
Tagi:
obozy koncentracyjne, zagłada ludzkości, Holokaust, wystawa, Żydzi, muzeum, nazizm, II Wojna Światowa, Czerwony Krzyż, Nisz, Serbia
Standardy społecznościDyskusja
Komentarz przez FacebookKomentarz przez Sputnik
  • Komentarz